Καλοκαίρι και όλοι ή μάλλον σχεδόν όλοι βρίσκονται σε κάποιο νησί του Αιγαίου απολαμβάνοντας τον ήλιο, την θάλασσα και φυσικά την ανεμελιά των θερινών διακοπών. Το δικό μου όμως μυαλό βρίσκεται ακόμη στην πρόσφατη επίσκεψή μου σε μια χώρα που την είχα για καιρό απωθημένο. Ο λόγος για την Εσθονία, το βορειότερο από τα τρία κράτη της Βαλτικής Θάλασσας. Με πληθυσμό περίπου 1,3 εκατομμύρια κατοίκους, η Εσθονία θεωρείται μία από τις πιο προηγμένες ψηφιακά κοινωνίες στον κόσμο ενώ πάνω από το 50% της έκτασής της καλύπτεται από δάση. Διαθέτει περισσότερες από 1.400 λίμνες και πάνω από 2.000 νησιά, ενώ η πρωτεύουσα, το Ταλίν, είναι μια από τις καλύτερα διατηρημένες μεσαιωνικές πόλεις της Ευρώπης με την Παλιά Πόλη του να αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Φυσικά ένας από τους λόγους επίσκεψης είχε να κάνει και με την ζυθοποίηση, αφού στην Εσθονία βρίσκεται η διάσημη πλέον μικροζυθοποιία Põhjala (προφέρεται Πούχγιαλα).
Το όνομα προέρχεται από τη φιννο-ουγγρική μυθολογία και το εθνικό έπος της Εσθονίας, το ‘’Kalevipoeg’’, το οποίο περιγράφει έναν μαγικό, μυστηριώδη και απομακρυσμένο τόπο του Βορρά. Το όνομα αντικατοπτρίζει τον βαθύ δεσμό των ιδρυτών της με την εσθονική κληρονομιά, την τοπική φύση και τις σκανδιναβικές της ρίζες. Ας πάρουμε όμως την ιστορία από την αρχή.
Η Põhjala ιδρύθηκε στο Ταλίν στα τέλη του 2011 από τέσσερις Εσθονούς φίλους, οι οποίοι μοιράζονταν την ίδια αγάπη για το φαγητό, τον ζύθο και φυσικά την οικοζυθοποίηση. Εκείνη την εποχή, η τοπική σκηνή είχε ελάχιστα να προσφέρει, όπως και στην περίπτωση της Ελλάδας, και το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς ελεγχόταν από μεγάλους διεθνείς παραγωγούς και εισαγωγείς.
Για τρία χρόνια οι παραγωγές ζυθοποιήθηκαν σε μισθωμένες εγκαταστάσεις, μέχρι τον Απρίλιο του 2014, όταν εγκαινιάστηκε η πρώτη μονάδα παραγωγής στην περιοχή Nõmme του Ταλίν. Η υποδομή ήταν λιτή, αλλά παρείχε τον πλήρη έλεγχο της διαδικασίας ζυθοποίησης και επέτρεψε στην εταιρεία να αναπτυχθεί με τους δικούς της ρυθμούς.
Από πολύ νωρίς, οι εξαγωγές και η εξωστρέφεια διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην πορεία της Põhjala. Όπως δηλώνουν και οι ίδιοι οι ιδρυτές της, ήθελαν να βάλουν την Εσθονία στο χάρτη της παγκόσμιας σκηνής χειροποίητου ζύθου και όπως φαίνεται, αυτό έγινε με επιτυχία.
Λίγους μήνες μετά την ίδρυση της εταιρείας, ο Σκοτσέζος ζυθοποιός Chris Pilkington εντάχθηκε στην ομάδα. Η γνωριμία με τον Chris είχε γίνει κατά τη διάρκεια μιας σύντομης πρακτικής άσκησης στο αρχικό ζυθοποιείο της BrewDog στο Fraserburgh, το οποίο είχαν επισκεφθεί για να κατανοήσουν πώς λειτουργούσε στην πράξη ένα σύγχρονο μικρόζυθοποιείο. Ο Chris έφερε μαζί του τεχνικές γνώσεις, οι οποίες σε μεγάλο βαθμό έλειπαν από την Εσθονία εκείνη την εποχή, καθώς και μια νοοτροπία που ταίριαζε με τις φιλοδοξίες των ιδρυτών της Põhjala.
Η Põhjala ξεχώρισε γρήγορα γιατί συνδύασε παραδοσιακά στιλ ζύθου με τοπικά συστατικά της εσθονικής φύσης και κουζίνας.
Το πρώτο μπαρ της Põhjala ήταν, την περίοδο 2015–2017, ένας κρυμμένος θησαυρός με ατμόσφαιρα ‘’speakeasy’’, φωλιασμένος κοντά στον σταθμό Balti Jaam.
Το 2018 μια νέα εποχή ξεκινάει για την εσθονική ζυθοποιία, αφού κατασκευάζουν ένα νέο ζυθοποιείο στην περιοχή Noblessner του Βόρειου Ταλίν, σε έναν χώρο δίπλα στη θάλασσα που παλαιότερα λειτουργούσε ως ναυπηγείο. Η μετεγκατάσταση αυτή τους επέτρεψε να αυξήσουνε τη δυναμικότητα παραγωγής, να εκσυγχρονίσουνε τις διαδικασίες και να λειτουργήσουμε έναν χώρο γευσιγνωσίας (tap room) στον ίδιο χώρο. Παράλληλα, άλλαξε και ο τρόπος λειτουργίας της Põhjala. Για πρώτη φορά, η ζυθοποίηση, η γαστρονομία και η φιλοξενία μπορούσαν να συνυπάρξουν, προσφέροντας μια ενιαία εμπειρία.
Οι μεγαλύτερες εγκαταστάσεις έδωσαν περισσότερο χώρο για πειραματισμό και για τη διεύρυνση της γκάμας των προϊόντων τους. Παράλληλα, η βασική τους φιλοσοφία παρέμεινε αμετάβλητη: οι νέες συνταγές εξακολουθούσαν να παράγονται σε μικρές παρτίδες και να δοκιμάζονται σε τοπικό επίπεδο, προτού διατεθούν σε ευρύτερη κλίμακα. Σήμερα η Põhjala έχει κερδίσει τεράστια διεθνή αναγνώριση, εξάγοντας το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής της σε πάνω από τριάντα χώρες παγκοσμίως —περίπου το 40% της παραγωγής της.
Πλέον, την ομάδα παραγωγής καθοδηγεί ο Martin Vahtra, ο οποίος εντάχθηκε στην Põhjala το 2018. Ξεκίνησε από το tap room, προτού μετακινηθεί στο τμήμα παραγωγής, ενώ ανέλαβε τη θέση του επικεφαλής ζυθοποιού το 2023.
Το 2022 η εταιρεία άνοιξε στο Ταλίν το Põhja Konn, ένα μπαρ που εστιάζει αποκλειστικά στον εσθονικό χειροποίητο ζύθο. Σύμφωνα με τους ίδιους, στόχος της Põhjala δεν ήταν ποτέ απλώς η προβολή των δικών της προϊόντων, αλλά η στήριξη και η εκπροσώπηση της ευρύτερης τοπικής σκηνής.
Η Põhjala διοργανώνει επίσης το Tallinn Craft Beer Weekend (TCBW) που είναι το μεγαλύτερο και πιο αναγνωρισμένο φεστιβάλ χειροποίητου ζύθου στις χώρες της Βαλτικής, ενώ αξίζει φυσικά να αναφέρω πως το εστιατόριο της ζυθοποιίας Põhjala, το Põhjala Tap Room, περιλαμβάνεται στον οδηγό Michelin ως προτεινόμενο κατάστημα.
Η Põhjala αναντίρρητα αποτελεί ένα success story στον χώρο της μικροζυθοποιίας, ειδικά σε μια μικρή χώρα σαν την Εσθονία. Καθόλου περίεργο, αφού αποδεικνύει τι συμβαίνει όταν υπάρχει όραμα, γνώση και ένα υγιές επιχειρηματικό περιβάλλον. Και βέβαια, ένα μάθημα προς συμμόρφωση των δικών μας καταστάσεων, για το τι μπορεί να γίνει δηλαδή, όταν το κράτος εξασφαλίζει «κανονικές συνθήκες» και όταν οι επιχειρηματίες συνεισφέρουν με «όραμα» και «γνώση». Κάπως έτσι, δημιουργούνται οι ιδανικές προϋποθέσεις για βιώσιμη ανάπτυξη, νέες θέσεις εργασίας και πραγματική καινοτομία.
