Ένα σκοτσέζικο ουίσκι 31 ετών, από το αποστακτήριο που έγινε γνωστό μεταξύ των φίλων του ουίσκι ως «Ο Βασιλιάς των Lowlands». Ένα ουίσκι που αποστάχθηκε πριν την τρέχουσα χιλιετία και λίγο πριν το αποστακτήριο κλείσει. Σήμερα που το αποστακτήριο είναι ξανά ενεργό και υπό νέα ιδιοκτησία, αποφάσισε να αξιοποιήσει μερικά από τα αποθέματα που βρίσκονταν κλειδωμένα στο κελάρι του, όπερ και εγένοντο τρεις μοναδικές εμφιαλώσεις, 30, 31 και 32 ετών. Είχα την μεγάλη χαρά και τύχη να δοκιμάσω το Rosebank 31 ετών, βραβευθέν πέρυσι από τον ανεξάρτητο διαγωνισμό San Francisco World Spirits Competition ως το καλύτερο ουίσκι του κόσμου.
Δεν πιστεύω «στα καλύτερα». Κυρίως δεν ακολουθώ την απολυτότητα, τη βεβαιότητα και το hype που τα συνοδεύει. Μην ξεχνάτε πως, τα «καλύτερα» σε διαγωνισμούς που τα αναδεικνύουν, προκύπτουν από τις συμμετοχές, όχι από κάθε ουίσκι ή κάθε λογής απόσταγμα που κυκλοφορεί σε κάθε γωνιά του κόσμου —κάτι τέτοιο άλλωστε είναι πρακτικά αδύνατο. Ούτε όμως μπορώ και να ξεχωρίσω, όχι απλώς ένα, αλλά και μερικές δεκάδες ουίσκι, από τα χιλιάδες που κυκλοφορούν, δεν θα μπορούσα καν να ζήσω μόνο με τα «δέκα» ή «εκατό καλύτερα ουίσκι του κόσμου», χίλιες φορές να κολυμπάω στα άγνωστα νερά των εκατομμυρίων επιλογών που θα μου προσφέρουν κάθε φορά κι από μια νέα συγκίνηση. Σε κάθε όμως περίπτωση, ο San Francisco World Spirits Competition είναι ένας αξιόπιστος και αξιολογότατος διαγωνισμός αποσταγμάτων, από τους δύο-τρεις πιο καταξιωμένους στον κόσμο. Ε, και το να βγαίνει ένα απόσταγμα στην κορυφή του διαγωνισμού, αποτελεί τρανό αξίωμα, αλλά και ένα σημαντικό σημείο αναφοράς.
Rosebank 31
Το αποστακτήριο Rosebank
Το Rosebank Distillery ιδρύθηκε το 1840 στο Falkirk της Σκοτίας, δίπλα στο κανάλι Forth & Clyde, σε μια καθόλου τυχαία τοποθεσία: το κανάλι εξασφάλιζε εύκολη πρόσβαση σε κριθάρι, κάρβουνο και τύρφη, ενώ επέτρεπε και την εύκολη και γρήγορη μεταφορά των βαρελιών. Για περισσότερο από έναν αιώνα, το αποστακτήριο καταξιώθηκε ως το πλέον διακεκριμένο από την περιοχή των Lowlands, καθόλου τυχαίος λοιπόν ο τίτλος που ψιθυριζόταν μεταξύ των φίλων του ουίσκι, ήταν μια καθολική αναγνώριση.
Στα 80’s και στα 90’s όμως το σκοτσέζικο ουίσκι δεν διήγε και τις καλύτερες μέρες του. Για την ακρίβεια, υπέφερε, κι έτσι, εκείνη την περίοδο, πολλά γνωστά και καταξιωμένα αποστακτήρια αναγκάστηκαν να κλείσουν. Έτσι και το Rosebank, το οποίο σταμάτησε τη λειτουργία του το 1993. Το σημείο με τις εγκαταστάσεις του αποστακτηρίου αγοράστηκαν από την κρατική Scottish Canals με ρήτρα που απαγόρευε οποιαδήποτε απόσταξη για 25 χρόνια, μια απόκτηση που τελικώς το προστάτεψε από την πλήρη κατεδάφιση. Βέβαια, για να σιγουρευτεί κανείς ότι δεν υπάρχει επιστροφή, κάποιοι έκλεψαν και τους χάλκινους αποστακτήρες από το εγκαταλελειμμένο κτίριο το 2008! Και όντως, όλα έδειχναν τελειωμένα. Όμως η κατηγορία του σκοτσέζικου ουίσκι έμελλε να ζήσει ακόμη πιο ένδοξες ημέρες.
Οι νέες εγκαταστάσεις του Rosebank
Η νέα χιλιετία έφερε μια άνθιση άνευ προηγουμένου, όχι μόνο στο σκοτσέζικο ουίσκι εν γένει, αλλά και πιο συγκεκριμένα στα single malt, που είδαν τη δημοφιλία τους να εκτοξεύεται. Κάπως έτσι, το 2017 η Ian Macleod Distillers αποκτά το οικόπεδο από την Scottish Canals, αλλά και την εμπορική ονομασία, μαζί με κάποια αποθέματα παλαιωμένου ουίσκι από την Diageo, τελευταίο ιδιοκτήτη του. Δύο χρόνια αργότερα, το 2019, δίνεται η οικοδομική άδεια για νέο αποστακτήριο, ένα απόλυτα φιλόδοξο —και ακριβό— πρότζεκτ, το οποίο υλοποιήθηκε με απόλυτο σεβασμό στα αρχικά υλικά και κτίρια, συμπεριλαμβανομένης και της εμβληματικής καμινάδας που εξακολουθεί να δεσπόζει στο τοπίο.
Στις 18 Ιουλίου 2023, ακριβώς τριάντα χρόνια μετά το κλείσιμο του Rosebank, ο Managing Director της Ian Macleod Distillers, Leonard Russell, γέμισε το πρώτο βαρέλι της νέας εποχής. Το Rosebank έκανε το πρώτο του βήμα σε μια νέα εποχή.
Ο χαρακτήρας του Rosebank
Το Rosebank είναι ένα non-peated, triple distilled Lowland Single Malt. Η τριπλή απόσταξη, όπως και η χρήση μη-τυρφώδους βύνης του χαρίζει έναν φρουτώδη, ανθικό χαρακτήρα που λίγα σκοτσέζικα ουίσκι μπορούν να αντιγράψουν. Αυτό που το κάνει όμως πραγματικά μοναδικό είναι κάτι άλλο. Το Rosebank αποτελεί, ίσως το μοναδικό αποστακτήριο στον κόσμο που χρησιμοποιεί ταυτόχρονα τριπλή απόσταξη και worm tub condensers, τους παραδοσιακούς, σπειροειδείς συμπυκνωτές που χρησιμοποιούσαν κατά παράδοση στη Σκοτία.
Οι worm tub condensers μειώνουν την επαφή του ατμού με τον χαλκό κατά τη συμπύκνωση, αποδίδοντας ένα πιο στιβαρό και πιο βεβαίως πιο σύνθετο απόσταγμα. Ο συνδυασμός αυτός με την τριπλή απόσταξη δημιουργεί κάτι αντιφατικό στη θεωρία αλλά εκπληκτικό στο ποτήρι: ελαφρύ αλλά με βάθος, ανθικό αλλά με σώμα.
Rosebank 31
Η δοκιμή του Rosebank 31
Το Rosebank 31 ετών κυκλοφόρησε τον Αύγουστο του 2022 στους 48,1% αλκοολικούς βαθμούς, χωρίς φυσικά κρύο φιλτράρισμα, και αποτελεί τη δεύτερη κυκλοφορία μιας τριλογίας περιορισμένης κυκλοφορίας από τα παλιά αποθέματα του αποστακτηρίου, από τις τελευταίες αποστάξεις της περιόδου 1989–1993.
Πριν μερικές εβδομάδες, διοργανώσαμε μια μοναδική γευσιγνωσία στην Cava Anthidis Κολωνακίου, όπου είχαμε την ευκαιρία να δοκιμάσουμε τόσο το προαναφερθέν, Rosebank 31, όσο και το new make του αποστακτηρίου, σε μια εντυπωσιακή «σύγκριση» μεταξύ ενός ουίσκι που έχει αποσταχθεί υπό διαφορετική διοίκηση και σε διαφορετικές εγκαταστάσεις και ενός που έχει ξεπηδήσει από τον αποστακτήρα τριάντα χρόνια αργότερα, χρησιμοποιώντας το ίδιο παραγωγικό στιλ, αλλά πιο σύγχρονο εξοπλισμό, περισσότερες γνώσεις, όπως και διαφορετικές απαιτήσεις.
Το Rosebank 31 ήταν όντως εντυπωσιακό! Αντιλαμβανόταν κανείς, την ίδια στιγμή, την ωριμότητα ενός ουίσκι που έχει παραμείνει για 31 χρόνια σε ένα βαρέλι, όμως και την φρεσκάδα ενός τόσο «ζωντανού» αποστάγματος. Βεβαίως ένα τέτοιο απόσταγμα απαιτεί την προσοχή σου, επιβάλλεται να του δώσεις χρόνο, θα σε αποζημιώσει με τόσα πολλά διαφορετικά επίπεδα, εξελιγμένων αρωμάτων.
Στη μύτη είναι πρωτίστως λεμονάτο, σε όλες τις εξελιγμένες εκφάνσεις του. Άρα μπορεί να βρείτε λεμονόχορτο, τσάι με λεμόνι, μελισσοκέρι, μέχρι και κρέμα λεμονιού. Ο φρουτένιος χαρακτήρας του συμπληρώνεται με λίγα τροπικά φρούτα, με ινδικό μάνγκο και πάσιον φρουτ, όπως και με άλλα —κυδώνι, νεκταρίνι και μαρμελάδα ροδάκινου. Η εξερεύνηση των αρωμάτων του όμως δεν σταματά εδώ. Μπορεί να μην έχει έντονα ανθικά αρώματα, όπως θα περίμενε κανείς από ένα Rosebank, όμως μπορεί κανείς να συναντήσει κάποια εξελιγμένα, όπως ανθόμελο ή αγιόκλημα, ενώ θα ανακαλύψετε και κάποια ελαφρώς ξηροκαρπάτα, όπως εκείνα του αμυγδάλου —ή καλύτερα, του γάλακτός του.
Στο στόμα η δομή του αποτελεί σεμινάριο. Ενσωμάτωσης, όγκου, σταθερότητας, υφής και ομογενοποίησης της αλκοόλης. Η λιπαρή υφή του γίνεται σχεδόν εθιστική, ενώ το εκτόπισμά του ακουμπά το εσωτερικό της στοματικής κοιλότητας, καλύπτοντάς το, τόσο όσο. Η σχεδόν μακρά του επίγευση διαρκεί τόσο, μέχρι να κάνει τον δοκιμαστή να ζητήσει και την επόμενη γουλιά.
Της δοκιμής όμως του Rosebank 31, είχε προηγηθεί αυτή του new make του αποστακτηρίου, εμφιαλωμένο και προς πώληση, στους 63,5% αλκοολικούς βαθμούς. Δοκιμάζοντάς το, αντιλήφθηκα στοιχεία του πρωτογενούς χαρακτήρα που βρήκα και στο Rosebank 31. Για παράδειγμα, ο λεμονάτος χαρακτήρας του, φαίνεται από την αρχή και στο new make, παρόλο που αυτό αποστάχθηκε υπό νέα διεύθυνση και με νέα ήθη! Και μολονότι, εδώ είναι πιο ξεκάθαρος ο ανθικός χαρακτήρας, τα αρώματα που ξεχωρίζουν είναι τα φυτικά και το πολύ ενδιαφέρον ρεπερτόριο έκφρασής τους, από φρεσκοκομμένο γρασίδι και βλαστάρια σιτηρών, έως φλούδα αγγουριού και πίτουρο, και αγριολούλουδα. Στο new make δεν μπορεί κανείς να καταλάβει πολλά, αφού τα αρώματα εξελίσσονται πολύ διαφορετικά, αλλά την ίδια στιγμή μπορεί να καταλάβει και αρκετά για τη μαεστρία εκείνων που χειρίζονται τα ‘’runs’’ του αποστακτήρα. Μπορεί να καταλάβει την ενσωμάτωση του αλκοόλ, τις ξεκάθαρες αρωματικές κατευθύνσεις, την υφή, την καθαρότητα και πολλά ακόμη. Yes, I do, θα απαντούσα για το new make του Rosebank.
Πάντως τα πρώτα new make, έχουν ήδη μπει σε βαρέλια και, με επιφύλαξη γράφω, πως οι πρώτες παρτίδες θα αξιολογηθούν το 2030, όταν και θα εξετάσουν αν είναι έτοιμα προς εμφιάλωση.
Κλείνοντας, δεν ξέρω αν το Rosebank 31 είναι το καλύτερο ουίσκι στον κόσμο —και δεν με απασχολεί κιόλας ιδιαίτερα. Αυτό που ξέρω όμως είναι ότι μετά τις λίγες γουλιές που δοκίμασα, στοχάστηκα για όλα εκείνα που έζησε το αποστακτήριο, αλλά και το ίδιο το απόσταγμα μέχρι να εμφιαλωθεί και χαμογέλασα για το δύσκολο ταβάνι που έθεσε στους νέους ιδιοκτήτες, για τα όρια εκείνα που θα κληθούν να ξεπεράσουν.
Το Rosebank distillery, όπως και όλα τα προϊόντα της εταιρείας Ian McLeod Distillers, αντιπροσωπεύονται από την εταιρεία LKC.
