Η ιστορία του Knickerbocker, του πιο νεοϋορκέζικου κοκτέιλ

Μπορεί να μην μνημονεύεται ως απότοκο κάποιας μοναδικής στιγμής σπάνιας εφευρετικότητας ή σύλληψης, όμως το Knickerbocker, κατά τον γραφόντα, αποτελεί τον απόλυτο αντικατοπτρισμό της ίδιας της αμερικανικής ηπείρου και του timeline της. Στο ποτήρι του σημαντικού αυτού κοκτέιλ και των μετεξελίξεών του σκιαγραφούνται πολιτισμικές αναφορές, ιστορικά γεγονότα, κοινωνικές ζυμώσεις, τοπόσημα, ήθη και έθιμα από τρεις διαφορετικούς αιώνες. Συνεχίστε την ανάγνωση και ίσως γοητευτείτε κι εσείς από τη μοναδική υπόσταση και αποτύπωμα του Knickerbocker, ίσως μάλιστα εξαιτίας του παρόντος αποφασίσετε και να το φτιάξετε, άλλωστε δεν είναι καθόλου δύσκολο στην παρασκευή. Και δικαίως βέβαια, αφού δεν δημιουργήθηκε από κανέναν συγκεκριμένα, παρά το γέννησε σιγά σιγά μια ολόκληρη εποχή.  

Το όνομα μπορεί να μην σας είναι ξένο. Το αυθεντικό όνομα της ομάδας μπάσκετ της Νέας Υόρκης είναι Knickerbockers, το οποίο συντομεύεται σε Knicks. Knickerbockers αποκαλούσαν τους πρώτους Ολλανδούς εποίκους που κατέφθασαν στην πόλη της Νέας Υόρκης τον 17ο αιώνα, από τα φαρδιά παντελόνια που φορούσαν και τα οποία γύριζαν λίγο κάτω από το γόνατο. Τα knickerbockers ή knickers ήταν αυτά τα χαρακτηριστικά παντελόνια, ενώ αργότερα η λέξη χρησιμοποιήθηκε και για να περιγράψει τα γυναικεία εσώρουχα, για κάποιον λόγο που αγνοώ. 

Το όνομα όμως Knickerbocker δεν θα είχε ποτέ φθάσει στη σφαίρα του κοινωνικού γίγνεσθαι αν δεν ήταν ένας συγγραφέας. Το 1809, ο νεαρός τότε Washington Irving ετοιμαζόταν να εκδώσει το πρώτο του μεγάλο έργο, μια σατιρική «ιστορία» της ολλανδικής Νέας Υόρκης. Για να της εξασφαλίσει δημοσιότητα, έστησε μια από τις πιο πετυχημένες φάρσες της αμερικανικής λογοτεχνίας: δημοσίευσε αγγελίες σε εφημερίδες της Νέας Υόρκης για έναν ηλικιωμένο Ολλανδό ιστορικό ονόματι Diedrich Knickerbocker —κλασικό ολλανδικό επώνυμο, σα να λέμε Καραγιάννης— που είχε εξαφανιστεί από το ξενοδοχείο του, ντυμένος με ένα «παλιό μαύρο παλτό και τριγωνικό καπέλο». Λίγο αργότερα, μια δεύτερη αγγελία, υποτίθεται από τον ξενοδόχο, απειλούσε ότι αν δεν εμφανιζόταν ο κύριος Knickerbocker να πληρώσει τον λογαριασμό του, θα δημοσιευόταν ένα χειρόγραφο που είχε αφήσει πίσω. Όταν τελικά «δημοσιεύτηκε» αυτό το χειρόγραφο, το A History of New York, ο Irving είχε ήδη κερδίσει το κοινό του. Το βιβλίο κέρδισε τον τίτλο της πανθομολογούμενης επιτυχίας και ο φανταστικός Diedrich Knickerbocker μπήκε για τα καλά στην καθημερινή γλώσσα των Νεοϋορκέζων. 

Από το 19ο αιώνα μάλιστα, περίοδο που δημιουργήθηκε το κοκτέιλ της ιστορίας μας, οι δύο πιο διακριτές και πολυπληθείς «κατηγορίες» ατόμων που είχαν διαμορφώσει το πολιτισμικό υπόβαθρο της πόλης ήταν οι Knickerbockers και οι Yankees. Οι πρώτοι είχαν συνήθως ολλανδική καταγωγή και ήταν καλβινιστές προτεστάντες, ενώ λάτρευαν το ποτό, τις ιπποδρομίες, τα γλέντια, όμως υπήρξαν εξαιρετικοί επιχειρηματίες. Οι Yankees από την άλλη, συνήθως είχαν αίμα Πουριτανών της Νέας Αγγλίας, ήταν συγκρατημένοι, οξυδερκείς επιχειρηματίες που απέφευγαν τις συμπλοκές και πάσης φύσεως αναταραχή όπως ο διάολος το λιβάνι. Λίγο αργότερα, το ‘’Knickerbocker’’ θα γινόταν το παρατσούκλι για κάθε «ταραχοποιό» Νεοϋορκέζο ή αρκετά αργότερα για κάθε έναν από τους εκκεντρικούς τύπους που γέννησε αυτή η πόλη. 

Η ζωή του κοκτέιλ Knickerbocker —σύμφωνα με αρκετές πηγές— ξεκινά στη Βοστώνη, όταν πρωτοεμφανίζεται σε λίστες κοκτέιλ και σε εφημερίδες περί τη δεκαετία του 1850. Μέσα σε λίγα μόνο χρόνια, το Knickerbocker έγινε ένα από τα πιο δημοφιλή καλοκαιρινά κοκτέιλ κι έτσι συμπεριλήφθηκε σε αρκετά βιβλία κι εγχειρίδια, μεταξύ των οποίων το How to Mix Drinks του Jerry Thomas (1862), το Cooling Cups and Dainty Drinks του William Terrington (1869), και το New and Improved Bartender’s Manual του Harry Johnson (1882).

Δεν γνωρίζουμε, παρ’όλα αυτά, που πρωτοανακατεύτηκε, όμως στις αρχές του 1800 υπήρχε ένα Knickerbocker Baseball Club, καθώς και ένα Knickerbocker Boat Club, οπότε είναι πιθανό το κοκτέιλ να γεννήθηκε σε ένα από αυτά και όχι στη Βοστώνη! 

Η πρώτη γραπτή καταγραφή του, λοιπόν, εμφανίζεται στο ‘’How to mix Drinks or the Bon-Vivant’s Companion’’ του Jerry Thomas, το σωτήριο έτος 1862. Ο Τζέρι Τόμας «στύβει ½ λάιμ ή λεμόνι και προσθέτει τον χυμό και το κέλυφός του στο σέικερ. Προσθέτει δυο κουταλιές σιρόπι από ράσμπερι, 1 ποτήρι κρασιού ρουμιού από το νησάκι Σεν Κρουά (Santa Cruz), και ½ κουταλάκι του γλυκού λικέρ Curaçao. Χτυπάτε στο σέικερ και σερβίρετε με τριμμένο πάγο» Αυτού του είδους το ρούμι χρησιμοποιείτο ευρέως εκείνη την εποχή, σήμερα φυσικά όχι, τουλάχιστον όχι στην πρωτογενή του μορφή. Πολλοί το αντικαθιστούν σήμερα με κάποιο χρυσό ρούμι από το Πουέρτο Ρίκο ή με κάποιο τύπου amber από την Κούβα. 

Μια άξια αναφοράς λεπτομέρεια: Στην πρώτη αυτή καταγεγραμμένη συνταγή, ο σημερινός, σπουδαίος ιστορικός David Wondrich, παρατηρεί πως είναι η πρώτη στιγμή στην ιστορία των ποτών, όπου το κέλυφος του λάιμ χρησιμοποιείται στο ποτήρι, έτσι, θεωρεί πως το Knickerbocker υπήρξε ένα είδος ποτού «προ-Tiki», 80 χρόνια πριν τη μεγάλη αυτή τάση των μπαρ. Φανταστείτε το σαν ένα Mai-Tai του 1850! 

Λίγα χρόνια αργότερα, στο βιβλίο ‘’Cooling Cups and Dainty Drinks’’ του William Terrington από το 1869, αναφέρονται δύο παρόμοια ποτά, το Knickerbocker à la Monsieur, που πρακτικά έχει την ίδια συνταγή με το πρωτότυπο, και το Knickerbocker à la Madame, το οποίο εκφράζεται εντελώς διαφορετικά, με «½ pint lemon-water ice (κάτι σαν γρανίτα λεμονιού), ½ pint σέρι ή Μαδέρα, 1 μπουκάλι σόδα και ¼ pint τριμμένο πάγο». Πραγματικά, καμία σχέση. 

Πολλοί συγχέουν —μεταξύ αυτών και εγώ μέχρι πρότινος— ή ταυτίζουν το Knickerbocker με το πασίγνωστο, εμβληματικό και ομώνυμο ξενοδοχείο στην Τάιμς Σκουέαρ. Όμως δεν υπάρχει καμία σύνδεση, τουλάχιστον κάποια που να σχετίζεται με τη δημιουργία του κοκτέιλ, αφού το σπουδαίο νεοϋορκέζικο τοπόσημο οικοδομήθηκε και ξεκίνησε να λειτουργεί το 1906, στην αυγή του νέου αιώνα, πολλά χρόνια από τη στιγμή που το κοκτέιλ αποτυπώθηκε για πρώτη φορά με μελάνι.

Προσέξτε τώρα όμως μπλέξιμο! Ένας εκ των μπαρτέντερ του ξενοδοχείου Knickerbocker, ο Ιταλός Martini di Arma di Taggia, που πολλοί τον αναφέρουν ως δημιουργό του Martini cocktail, το οποίο μάλιστα λένε πως σέρβιρε στον ίδιο τον John D. Rockefeller, είχε διασταυρωθεί επαγγελματικά με τον Harry Craddock, όταν εκείνος εργαζόταν στην Αμερική! Μόλις ψηφίστηκε η Ποτοαπαγόρευση, όπως βέβαια έχω γράψει ξανά σε άλλο κείμενό μου, ο Craddock αναχώρησε για το Λονδίνο, όπου ανέλαβε το μπαρ του ξενοδοχείου Savoy. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1930, εκδίδει το Savoy Cocktail Book. 

Στο βιβλίο του αυτό, όπου κατέγραψε συνταγές του ξενοδοχείου, αναγράφονται δύο συνταγές: Το Knicker-Bocker Cocktail και το Knicker-Bocker Special Cocktail! Το πρώτο είναι πιο κοντά σε ένα Perfect Martini, με τζιν, γλυκό και ξηρό βερμούτ, ενώ το δεύτερο είναι πιο κοντά στην αυθεντική συνταγή του Knickerbocker, στην οποία προσθέτει επιπλέον και ένα κομμάτι ανανά, όπως είχε κάνει και ο Harry Johnson στο δικό του βιβλίο του 1882!

Αν καταφέρατε να φθάσετε μέχρι εδώ, εύγε! Η απόλυτη γνώση αποκαλύπτεται μόνο στους άξιους και επίμονους. Μάθετε λοιπόν πως το Knickerbocker συμβολίζει μια Αμερική όπου το ρούμι ήταν το εθνικό της ποτό, πολύ πριν το ουίσκι. Επιπροσθέτως, στη δεκαετία του 1850 ο πάγος υπήρξε πολυτέλεια, οπότε και τα όποια κοκτέιλ με τριμμένο ή σπασμένο πάγο, όπως το Knickerbocker, θα λέγαμε πως αποτελούσαν κάτι σαν δείκτες κοινωνικής τάξης! Τέλος, το Knickerbocker εντελώς τυχαία υπήρξε εκ των μαρτύρων του πως η Νέα Υόρκη έγινε μερικά από αυτά που είναι σήμερα! Η Νέα Υόρκη και οι κάτοικοί της είχαν ήδη αρχίσει να βλέπουν τον εαυτό τους ως κατέχοντες μια ξεχωριστή πολιτισμική ταυτότητα. Ο όρος «Knickerbocker» ήταν τότε ό,τι είναι σήμερα το ‘’New Yorker’’, μια αυτοεικόνα. Και βέβαια όταν ένα ποτό παίρνει το όνομα μιας τέτοιας ταυτότητας, σημαίνει πως αυτή έχει ήδη γίνει εμπορεύσιμη, αναγνωρίσιμη, διαφημίσιμη.

Knickerbocker – διαδικασία

Διαδικασία: Χτυπήστε όλα τα υλικά μαζί με πάγο. Διπλοσουρώστε σε ποτήρι τύπου tumbler πάνω από φρέσκο τριμμένο πάγο. Γαρνίρεται με ένα στυμμένο κέλυφος λάιμ και φρέσκα μούρα.