(Ελπίζω όχι και τελευταίο)
Το νέο ρεύμα της ελληνικής μικροζυθοποιίας, η δική μας επανάσταση στο χώρο του ζύθου κλείνει αισίως δέκα γεμάτα χρόνια ζωής.
Φυσικά η αρχή έγινε στα μέσα της δεκαετίας του ’90, όμως εγώ προσωπικά οριοθετώ την απαρχή αυτής της «επανάστασης» στο 2015, όταν έγινε μια πραγματική έκρηξη από νεοσύστατες μικροζυθοποιίες, οι οποίες ζυθοποιούσαν κυριολεκτικά σε όλη την Ελλάδα. Φυσικά οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις ειδικά στην περιφέρεια βοήθησαν πολύ σε αυτό.
Υπήρξε όμως μια πραγματική επιχειρηματική άνοιξη για τα ελληνικά δεδομένα και ως τέτοια αντιμετωπίστηκε από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και της κοινωνικής δικτύωσης.
Το μοντέλο έμοιαζε ελπιδοφόρο, σχετικά απλό, χωρίς τεράστιο ρίσκο και δοκιμασμένο σε Ευρώπη και Η.Π.Α. Μικρές μονάδες παραγωγής, φρέσκος ζύθος, τολμηρές συνταγές και έμφαση στην τοπικότητα. Ένα παρθένο έδαφος και ένα πολύ διψασμενο κοινό. Όσο όμως μεγάλωνει κάτι, αυξάνεται κι ο ανταγωνισμός και όχι (μόνο).
Σε παλιότερά μου άρθρα, εδώ κι εδώ είχα γράψει πως σε αντίθεση με το εξωτερικό, στην Ελλάδα χάσαμε ή δεν κατανοήσαμε το αρχικό νόημα εκείνης της επανάστασης, το οποίο είναι και το πιο βασικό. Αναφέρομαι στην ειλικρίνεια προς το κοινό και κυρίως την εστίαση στην ποιότητα, αυτό που ανέκαθεν ξεχώριζε μια βιομηχανοποιημένη μπίρα εμπορίου, από μια μικροζυθοποιίας.
Ξεκινήσαμε ανάποδα, εκμεταλλευόμενοι τη δημοφιλία που είχε ο όρος «μικροζυθοποιία» ή οι διάφορες συνταγές ζύθου, όπως για παράδειγμα οι I.P.A., χωρίς να δώσουμε την απαραίτητη βαρύτητα στην διαδικασία και στο ίδιο το προϊόν. «Κόψαμε δρόμο», παραπλανώντας τον καταναλωτή και στο τέλος της ημέρας, πιστεύω, τον ίδιο μας τον εαυτό.
Το αποτέλεσμα δυστυχώς το βλέπουμε σήμερα. Πολλές μικροζυθοποιίες κυριολεκτικά προσπαθούν να τα βγάλουν πέρα με δυσκολία. Κάποιες έκλεισαν, κάποιες εξαγοράστηκαν, ενώ προβλέπω πως έρχονται και χειρότερες μέρες για τον κλάδο.
Το παλιό μοντέλο διανομής, που ίσχυε στις αρχές της δεκαετίας του 2010, δεν αποδίδει πλέον στην τρέχουσα αγορά. Μια μικροζυθοποιία το 2026 έρχεται πλέον αντιμέτωπη με άνευ προηγουμένου έντονο ανταγωνισμό στα ράφια των καταστημάτων από αντίστοιχες μικροζυθοποιίες, αλλά και τα γνωστά φασόν και τους νομάδες ζυθοποιούς, καθώς και με τις καθιερωμένες μάρκες πολυεθνικών που ήταν και είναι ασυναγώνιστες στις τιμές. Ο ανταγωνισμός προέρχεται επίσης από τα έτοιμα προς κατανάλωση ποτά (RTDs), αποστάγματα, ποτά με THC, energy drinks και άλλες εναλλακτικές λύσεις, την ίδια στιγμή που η συνολική κατανάλωση αλκοόλ μειώνεται σε παγκόσμια κλίμακα. Εδώ θα βρείτε τη γνώμη μου για αυτό.
Επίσης ο Έλληνας καταναλωτής είναι πλέον πιο εκπαιδευμένος. Δεν αρκεί μια συνταγή να είναι «τοπική» ή «χειροποίητη», πρέπει να είναι γευστικά άρτια και σταθερή σε κάθε παρτίδα. Παράλληλα, η αγορά ζητά συνεχώς νέες συγκινήσεις (micro-batches, εποχιακές ετικέτες, πειραματικές ζυμώσεις), γεγονός που απαιτεί από μια μικροζυθοποιία συνεχή εγρήγορση και δημιουργικότητα.
Καθώς περισσότερες μάρκες διεκδικούν λιγότερους και πιο απαιτητικούς πελάτες και τα περιθώρια κέρδους στη διανομή είναι χαμηλότερα, οι μικροζυθοποιίες πρέπει να πωλούν πολύ μεγαλύτερες ποσότητες για να καταστούν βιώσιμες. Η διανομή αποτελεί πλέον αγκάθι, εκτός και εάν η μικροζυθοποιία διαθέτει ήδη πιστό πελατολόγιο και αναγνωρισιμότητα μάρκας.
Για να μείνει βιώσιμη μια νέα μικροζυθοποιία το 2026 δεν πρέπει να θέτει τη διανομή ως κύρια στρατηγική της, αλλά να δώσει προτεραιότητα στη δημιουργία χώρων άμεσης πώλησης και κατανάλωσης, χώροι γνωστοί ως ”taproom”.
Η ίδρυση, κατασκευή και αδειοδότηση μιας οποιασδήποτε μικροζυθοποιίας είναι χρονοβόρα και δαπανηρή, το ίδιο και η δημιουργία ενός αξιόλογου taproom. Παρόλα αυτά, θεωρώ πως το μοντέλο που βασίζεται στο ‘’taproom’’ είναι η καλύτερη επιλογή για την ανάπτυξη μιας μικροζυθοποιίας το 2026.
Ένα σωστά οργανωμένο taproom προσφέρει στον επισκέπτη-καταναλωτή πολλά περισσότερα από το ίδιο το προϊόν. Προσθέτει τον παράγοντα εμπειρίας, όπως και άλλα στοιχεία όπως φαγητό, κοκτέιλ, εκδηλώσεις και ατμόσφαιρα. Αυτή η ευρύτερη εμπειρία προσελκύει μεγαλύτερο κοινό και καθιστά ευκολότερη την προώθηση της επιχείρησης σε άτομα πέρα από τους συνηθισμένους καταναλωτές ζύθου.
Η εμπειρία αυτή μπορεί να φέρει νέο κόσμο σε επαφή με την ταυτότητα της εταιρίας, βοηθώντας την εκάστοτε μικροζυθοποιία να χτίσει πιστότητα και αναγνωρισιμότητα προτού μπει στην ψυχοφθόρα μάχη της διανομής ή την κατάληψη χώρου σε κάποιο ράφι.
Στην ερώτηση πόσες μικροζυθοποιίες «χωράνε» στην Ελλάδα δεν θέλω να απαντήσω, το μόνο σίγουρο είναι πως όποιος δεν παρακολουθεί από κοντά τις εξελίξεις, τις συνεχείς μεταβολές της αγοράς και δεν προσαρμόζεται άμεσα στις νέες προκλήσεις δεν θα μπορέσει να παραμείνει ανταγωνιστικός ή στην χειρότερη να επιβιώσει.
