Η τεκίλα mixto ποτέ δεν πεθαίνει και ξανά προς τη δόξα τραβά;

Είναι η τεκίλα που δοκιμάσαμε για πρώτη φορά, τουλάχιστον όσοι γεννηθήκαμε πριν τη δεκαετία του ’90. Είναι συνήθως η «φθηνή», η «τεκίλα για τα σφηνάκια», η «άσπρη» ή η «κίτρινη» και σχεδόν πάντα εκείνη που σερβίρεται σε ανώνυμη ζήτηση στα μπαρ και στα κλαμπ ή αυτή που ψωνίζουμε συνήθως για το σπίτι, από σουπερμάρκετ ή κάβες της γειτονιάς. Η τεκίλα mixto, το ηρωικό αυτό ‘’workhorse’’ της μπάρας, που τράβηξε στις πλάτες του το κοπιώδες έργο της θεμελίωσης μιας ολόκληρης κατηγορίας, και που εδώ και τουλάχιστον δυο δεκαετίες αντιμετωπίζεται ως το αποπαίδι της βιομηχανίας, κάποιοι ακόμη το πιστεύουν, κάποιοι θεωρούν ότι μπορεί να ζήσει μια νέα «νιότη»!

Τι είναι η mixto τεκίλα;

Για όσους δεν γνωρίζουν, η τεκίλα mixto είναι η μία εκ των δύο βασικών κατηγοριών της τεκίλας. Είναι η κατηγορία εκείνη, η οποία βάσει νόμου μπορεί να χρησιμοποιεί ως και 49% σάκχαρα άλλων πρώτων υλών, πέραν της αγαύης Blue Weber. Σύμφωνα με την επίσημη προδιαγραφή NOM-006 που ρυθμίζει την παραγωγή τεκίλας και εφαρμόζεται από τον Consejo Regulador del Tequila (CRT), η τεκίλα mixto μπορεί να χρησιμοποιεί έως και 49% σάκχαρα από πηγές όπως ζαχαροκάλαμο, καλαμπόκι ή μελάσα. Η δυνατότητα χρήσης άλλων σακχάρων θεσμοθετήθηκε στα μέσα του 20ού αιώνα, σε μια περίοδο που η ζήτηση —κυρίως από τις ΗΠΑ— αυξανόταν ραγδαία.

Η τεκίλα mixto έκτοτε έγινε σχεδόν κανόνας και αποτέλεσε τη βασική τεκίλα που εξαγόταν στο εξωτερικό. Βλέπετε, μπρος στο (γρήγορο) κέρδος, ένα προϊόν που παραγόταν με πρόσμιξη άλλων σακχάρων και «αλλοίωνε» το βασικό προφίλ γεύσης της τεκίλας, δεν ενοχλούσε παρά ελάχιστους παραγωγούς. Τα έχω γράψει πιο αναλυτικά και εδώ. 

Αργά αλλά σταθερά όμως, κάπου στα 90’s, η παραγωγή των τεκιλών 100% de agave, άρχισε να αυξάνεται και από το 2000, αντίστοιχα, η mixto έπεφτε, ενώ πάντα η συνολική παραγωγή της κατηγορίας υπήρξε ανοδική στο σύνολό της. Για πρώτη φορά μάλιστα το 2016, η παραγωγή της τεκίλας 100% de agave ξεπέρασε αυτή της mixto! 144 εκατομμύρια λίτρα, έναντι 128! 

Η mixto σήμερα

Το 2025 περίπου το 73% των εξαγωγών αφορούσαν τεκίλα 100% de agave και μόλις 27% κατηγορίας mixto, βάσει των επίσημων στοιχείων του CRT. Βλέπετε, το premiumization ως παγκόσμια τάση μοιραία οδήγησε και την κατηγορία της τεκίλας, αυξάνοντας κατά πολύ τη δυναμική της 100% de agave, με νέα brands —πολλά φασόν—, δεκάδες σελέμπριτι που επένδυσαν και ένα αφήγημα που ξεδιπλώθηκε μαζί με μια κουβέντα για τη χρήση πρόσθετων ή μη, για terroir, slow cooking και χρήση παραδοσιακού μύλου tahona. Ο κόσμος της τεκίλας κατακλύστηκε με ποσταρίσματα στο ίνσταγκραμ, με tastings και με μπαρ που σχεδόν αποκλειστικά χρησιμοποιούσαν premium τεκίλες. Όμως η βιομηχανία της τεκίλας δε διαθέτει μόνο ένα αφήγημα.

Το δεύτερο μπορεί να αντιλαμβάνεται πιο πεζά, όμως φαίνεται πως παραμένει αξιοσημείωτο. Στον κόσμο του 2026 υπάρχουν κοκτέιλ μπαρ στα οποία φεύγουν 300 Palomas κάθε βράδυ. Υπάρχει το καλάθι του σουπερμάρκετ. Υπάρχει ο καταναλωτής που βλέπει τον λογαριασμό του ρεύματος και σκέφτεται διπλά πριν δώσει 70 και 80 και 100 ευρώ για μια φιάλη. Και κάπου εδώ μπαίνει η πραγματικότητα της αγοραστικής δύναμης. 

Τα τελευταία χρόνια, διεθνώς, ο πληθωρισμός και το αυξημένο κόστος ζωής έχουν πιέσει το διαθέσιμο εισόδημα. Σε τέτοιες συνθήκες, η αγορά ποτών δεν καταρρέει αναγκαστικά, αλλά αναπροσαρμόζεται. Το λεγόμενο trade-down δεν σημαίνει «πάω στο φθηνότερο», μπορεί να σημαίνει «πάω σε κάτι που μοιάζει πρίμιουμ, αλλά δε με διαλύει οικονομικά». Και κάπου εδώ η τεκίλα mixto κατέχει σαφή ρόλο, κυρίως εκείνο του value engine.

Η συνολική παραγωγή τεκίλας τα τελευταία χρόνια έχει κινηθεί σε πολύ υψηλά επίπεδα, με εκατοντάδες εκατομμύρια λίτρα ετησίως και εξαγωγές που αγγίζουν ή ξεπερνούν τα 400 εκατ. λίτρα. Η κατηγορία συνολικά έχει αναπτυχθεί εντυπωσιακά.

Η τεκίλα 100% de agave έχει αυξήσει σημαντικά το μερίδιό της σε σύγκριση με πριν από μία δεκαετία. Αυτό σημαίνει ότι το αφήγημα του premiumization δεν είναι μια ακόμη φούσκα. Τουλάχιστον δεν έχει αποδειχθεί ακόμη κάτι τέτοιο. Υπάρχει δομική μετατόπιση.

Όμως η τεκίλα mixto δεν έχει εξαφανιστεί. Αντιθέτως, παραμένει κομβική σε όγκο, ειδικά σε χρήση στα κοκτέιλ, στο on-trade που χρειάζεται έλεγχο στο περιθώριο κέρδους, σε αγορές πιο ευαίσθητες στις αυξήσεις των τιμών, αλλά και στην entry-level κατανάλωση. 

Η ανάπτυξη της mixto, αν υπάρχει, δεν επηρεάζεται τόσο από το premiumization, αλλά περισσότερο ως το αποτέλεσμα της μαζικής κατανάλωσης και μιας υποτιθέμενης οικονομικής ισορροπίας. 

Χθες το βρετανικό industrytoday.co.uk το πήγε ένα βήμα πιο πέρα. Επικαλέστηκε μια έρευνα ενός ‘’market report aggregator’’, του Wise Guys Reports, αναφέροντας ότι τα επόμενο δέκα χρόνια η τεκίλα mixto θα τρέξει με μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης της τάξης του 5,6% (!), διπλασιάζοντας την αξία της αγοράς της μέχρι το 2035! 

Φυσικά, τέτοιες έρευνες, όταν δεν προέρχονται από επίσημους και αξιόπιστους φορείς της αγοράς όπως οι IWSR, Nielsen, Euromonitor ή το Distilled Spirits Council, δεν μπορούν να λαμβάνονται στα σοβαρά υπόψη. Εκατοντάδες παρόμοιες «έρευνες» ή «μελέτες που αφουγκράζονται την αγορά» διαδίδονται σε εταιρείες και μέσα προς δημοσίευση. 

Κοιτάζοντας όμως με νηφαλιότητα τα δεδομένα, κυρίως μέσα από το επίσημο σάιτ του CRT, μπορεί με ασφάλεια να πει κανείς ότι η τεκίλα 100% de agave συνεχίζει να τραβά την αξία της κατηγορίας, ενώ η mixto στηρίζει κυρίως τον όγκο. Επίσης είναι ασφαλές αν πούμε ή έστω αν υποθέσουμε, ότι όσο πιέζεται η αγοραστική δύναμη, η δεύτερη λειτουργία μπορεί να αποδειχθεί ή να γίνει πιο σημαντική. Και το ενδιαφέρον ερώτημα που μοιραία προκύπτει είναι το εξής: αν η πρίμιουμ τάση αρχίσει να φρενάρει λόγω κόπωσης τιμών και οικονομικής πίεσης, όπως φάνηκε την περίοδο 2023–2024, όταν η αγορά έδειξε σημάδια διόρθωσης, μήπως η τεκίλα mixto αποδειχθεί ο σταθεροποιητής της κατηγορίας; Δε θα είναι σέξι, δε θα γίνει συλλεκτική, μπορεί όμως να γίνει απαραίτητη. 

Βεβαίως, σήμερα η τεκίλα δε μπορεί να είναι ούτε μόνο πρίμιουμ, ούτε μόνο ένα αφήγημα που στηρίζεται σε όγκους. Η κατηγορία αποτελεί ένα μεγάλο δίπολο. Και όποιος την εξετάζει ή γράφει για αυτήν, οφείλει να κοιτά και τις δύο πλευρές. 

Αν μη τι άλλο πάντως, η κατηγορίας της τεκίλας στα σημερινά μπαρ, αλλά και στην καθημερινή κατανάλωση, έχει γίνει απαραίτητο προϊόν. Και όσο βοηθούν και οι τεχνολογικές εξελίξεις για να βελτιώνεται συνολικά η ποιότητα, τόσο της 100% de agave, όσο και της mixto, ιδίως δε σε χρόνια όπως αυτά που ζούμε, με πολύ έντονες πληθωριστικές πιέσεις, η δεύτερη μπορεί να αποκτήσει πλεονέκτημα. Όλα αυτά όμως ακόμα μπορούν να εκφράζονται μόνο με πιθανολογίες και εκτιμήσεις, χωρίς απτά στοιχεία να συνυπολογιστούν.   

Μπορεί όμως τελικά όλη αυτή η συζήτηση να είναι και λίγο παραπλανητική. Ίσως η τεκίλα mixto να μην χρειάζεται καμία «επιστροφή» γιατί πολύ απλά δεν έφυγε ποτέ. Ενδεχομένως να αποτελεί θέμα οπτικής: η πρίμιουμ τεκίλα κέρδισε το αφήγημα —με αμφίβολα, σε πολλές περιπτώσεις, αποτελέσματα—, όχι όμως απαραίτητα και το σύνολο του καταναλωτή. Και ίσως, τελικά, η συζήτηση για ποσοστά, όγκους και τάσεις να χάνει το ουσιώδες· ότι η αγορά δεν λειτουργεί καλύπτοντας ανάγκες. Όσο θα υπάρχουν μπαρ που πρέπει να βγάλουν 300 ποτά κάθε βράδυ και καταναλωτές που μετράνε το πορτοφόλι τους πριν διαλέξουν φιάλη, η τεκίλα mixto θα έχει λόγο ύπαρξης. Το αν αυτό συνιστά δυναμική ανάπτυξης ή απλώς ανθεκτικότητα, είναι κάτι που μόνο τα επόμενα χρόνια θα δείξουν.