Δεν ήταν καλό το καλοκαίρι της Diageo, όπως και άλλων εταιρειών που δραστηριοποιούνται στα IMFL, τα αποστάγματα δηλαδή ξένων προδιαγραφών τα οποία παράγονται στην Ινδία, όπως το ουίσκι, το ρούμι και άλλα, καθώς με αστραπιαίες διοικητικές και δικαστικές κινήσεις, η Food Safety and Standards Authority of India (FSSAI), δηλαδή η ρυθμιστική αρχή τροφίμων της Ινδίας, τις στρίμωξε, και ανάγκασε την Diageo να τροποποιήσει τις συνταγές σε κάποια από τα αποστάγματά της. Στις 17 Αυγούστου, το Reuters μετάδωσε πως έπειτα από μια δικαστική διαμάχη που διήρκεσε σκάρτες 15 μέρες, την ανάγκασε να σταματήσει να χρησιμοποιεί άρωμα ουίσκι και άρωμα ρουμιού σε αποστάγματα που πωλούνται ως τέτοια! Η απόφαση ελήφθη από την ίδια την Diageo, ως συμβιβαστική λύση, και χωρίς να τελεσιδικήσει δικαστικά η απόφαση.
Η αφορμή δόθηκε στα τέλη Ιουνίου, όταν η FSSAI απέστειλε ειδοποιήσεις σε παραγωγούς αποσταγμάτων IMFL. Ακολούθησαν εντολές διακοπής πώλησης τον Ιούλιο, οι οποίες έγιναν ευρέως γνωστές στις αρχές Αυγούστου. Στο στόχαστρο βρέθηκαν προϊόντα τεσσάρων εταιρειών:
United Spirits (θυγατρική της Diageo): McDowell’s No.1 Rum από το εργοστάσιο στο Baramati της Μαχαράστρα, Royal Challenge Whisky και Antiquity Blue Whisky από τη Μάντια Πραντές.
Associated Alcohol & Breweries: McDowell’s No.1 Celebration Matured XXX Rum και Central Province Whisky.
Inbrew Beverages: Bagpiper Deluxe Whisky και Old Cask Deluxe XXX Rum.
Mohan Rocky Springwater (Old Monk): Old Monk The Legend, Old Monk Gold Reserve και Old Monk XXX Matured Rum.
Οι επίσημες κατηγορίες είναι τρεις: η προσθήκη αρωματικών ουσιών στα προϊόντα —τεχνητών ή nature-identical—, οι οποίες «μιμούνται» τον αρωματικό χαρακτήρα που υποτίθεται θα έπρεπε να έχει το απόσταγμα εγγενώς, από την πρώτη ύλη και τον τρόπο παραγωγής του. Όπως το έθεσε η FSSAI, δεν υπάρχει καμία αναγνωρισμένη πρακτική πουθενά στον κόσμο που να επιτρέπει τη χρήση προσθέτων, τα οποία να αναπαράγουν το άρωμα που θα έπρεπε να έχει το ίδιο το απόσταγμα.
Δεύτερον, οι παραπλανητικοί ισχυρισμοί παλαίωσης, μέσω σημάνσεων στη φιάλη ή/και στο όνομα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το ρούμι Old Monk XXX, το οποίο είχε στη φιάλη την ένδειξη ‘’7 years old blended’’, όταν λιγότερο από το 5% της ποσότητας είχε παλαίωση. Το υπόλοιπο 95% της ποσότητας αντιστοιχούσε σε ουδέτερη και μη-παλαιωμένη αλκοόλη! Γνωρίζουμε όλοι τον κανόνα, ο οποίος ισχύει στις περισσότερες θεσμοθετημένες κατηγορίες, πως η ηλικία που αναφέρεται στη φιάλη θα πρέπει να αντιστοιχεί σε εκείνη του νεαρότερου αποστάγματος του εμφιαλωθέντος μείγματος.
Τέλος, η τρίτη κατηγορία αφορά την ονομασία του προϊόντος. Αν το περιεχόμενο της φιάλης είναι ουδέτερη αλκοόλη με αρωματικές ουσίες και καραμελόχρωμα, τότε, όπως λέει η FSSAI, το ποτό δεν είναι ουίσκι ούτε (παλαιωμένο) ρούμι, είναι αρωματισμένο ποτό ή κάτι άλλο, τέλος πάντων, και η ένδειξη οφείλει να μπαίνει στην μπροστινή ετικέτα, αλλιώς παραπλανάται ο καταναλωτής. Η ίδια η FSSAI έσπευσε να διευκρινίσει ότι δεν απαγορεύει συλλήβδην τις αρωματικές ύλες και πως ένα απόσταγμα που δηλώνεται ως αρωματισμένο παραμένει απολύτως νόμιμο. Το πρόβλημα είναι το άρωμα που μιμείται την ίδια την κατηγορία και δεν αναγράφεται πουθενά.
Οι εταιρείες βεβαίως δεν το δέχθηκαν, ή τουλάχιστον προσπάθησαν να σώσουν όσα περισσότερα μπορούν και να μειώσουν τις ζημιές τους, ξεκινώντας μια αντεπίθεση μέσω της δικαιοσύνης. Η United Spirits κατέθεσε αίτηση στο Ανώτατο Δικαστήριο της Βομβάης την 1η Αυγούστου, η Associated Alcohol & Breweries στο αντίστοιχο της Μάντια Πραντές μία μέρα νωρίτερα.
Τα νομικά επιχειρήματά τους ήταν κυρίως διαδικαστικά, και όχι επί της ουσίας, και για αυτό δεν έχει νόημα να τα παραθέσω επακριβώς. Εν ολίγοις, κατέθεσαν πως ο επιθεωρητής της ανεξάρτητης αρχής δεν είχε αρμοδιότητα να εκδώσει εντολή απαγόρευσης, ότι οι ετικέτες είχαν ήδη εγκριθεί από τις πολιτειακές αρχές και ότι η κίνηση και οι συνέπειές της θα είναι άκρως επιζήμια για τις επιχειρήσεις. Στη συνεδρίαση πάντως της 11ης Αυγούστου το δικαστήριο δεν χορήγησε καθεστώς προσωρινής προστασίας και όρισε νέα συζήτηση για τις 24 Αυγούστου.
Σαν να μην έφθαναν τα παραπάνω, κλιμάκια της FSSAI πραγματοποίησαν αιφνιδιαστική επίθεση σε εργοστάσιο της United Spirits και δέσμευσαν περί τα 18.000 κιβώτια με φιάλες PET των 180ml —τα λεγόμενα ‘’quarters’’, τα οποία κυριαρχούν στην ινδική αγορά. DSP Black Deluxe Whisky, Smirnoff Zesty Lime Triple Distilled Flavoured Vodka και VAT 69 blended Scotch κατασχέθηκαν, όχι λόγω περιεχομένου αυτή τη φορά, αλλά καθαρά για λόγους σήμανσης. Οι φιάλες PET δεν έφεραν τις υποχρεωτικές σημάνσεις ότι το ανακυκλωμένο πλαστικό της συσκευασίας είναι κατάλληλο για επαφή με τρόφιμα. Η USL απάντησε ότι «τα προϊόντα μας είναι απολύτως ασφαλή για κατανάλωση» και ότι οι φιάλες προέρχονται από εγκεκριμένους από την ίδια την FSSAI ανακυκλωτές.
Αξίζει να διευκρινιστεί πως τουλάχιστον εξ ορισμού και φαινομενικά, πρόκειται για δύο ξεχωριστές και όχι αλληλένδετες υποθέσεις, ενώ σε αυτή, την δεύτερη, εμπλέκονται και προϊόντα εκτός IMFL. Το VAT 69 είναι κανονικό blended Scotch που παράγεται στη Σκοτία και εμφιαλώνεται στην Ινδία, ενώ η Smirnoff Zesty Lime είναι μεν ινδικής παραγωγής, αλλά νομίμως και δηλωμένα αρωματισμένη βότκα —κανένα από τα δύο δεν κατηγορήθηκε ποτέ για κρυφά αρώματα.Σε κάθε όμως περίπτωση, ήταν δύο τεράστια ρυθμιστικά ζητήματα για την Diageo στην τρίτη μεγαλύτερη αγορά της παγκοσμίως!
Από το Reuters κατέφθασε η συμβιβαστική λύση μεταξύ των δύο πλευρών, σύμφωνα με την οποία, η Diageo θα αλλάξει τη συνταγή στα Antiquity Blue, Royal Challenge και McDowell’s No. 1 μέσα επόμενους τρεις μήνες. Στο μεταβατικό αυτό διάστημα θα μπορεί να διαθέτει τα υπάρχοντα αποθέματά της, αρκεί να δηλώνει καθαρά στην μπροστινή ετικέτα ότι έχουν χρησιμοποιηθεί πρόσθετα και ποια είναι αυτά επακριβώς. Προκειμένου να αντιληφθείτε το αληθινό μέγεθος του διακυβεύματος, μόνο το Royal Challenge πουλάει πάνω από 4,5 εκατομμύρια κιβώτια των εννέα λίτρων τον χρόνο στην Ινδία, σε μια αγορά αποσταγμάτων που αποτιμάται περίπου στα 40 δις δολάρια! Η United Spirits ανακοίνωσε για το τρίμηνο που έληξε στις 30 Ιουνίου καθαρές πωλήσεις 282 εκατομμύρια δολάρια (+6%) και κέρδη μετά φόρων σχεδόν 41 εκατομμύρια δολάρια (+51,6%)!
Το πιο ενδιαφέρον όμως θα είναι η αντίδραση του καταναλωτικού κοινού. Τα προϊόντα αυτά δεν βρίσκονται στον πάτο της αγοράς, δεν απευθύνονται σε όποιον θέλει απλώς κάτι αλκοολούχο, αλλά κάθονται στο ενδιάμεσο ράφι, κάτω από τα εξαιρετικά single malt που φτιάχνει πλέον η ίδια η Ινδία. Ο αγοραστής τους πληρώνει παραπάνω ακριβώς για τον χαρακτήρα, τον οποίο, κατά τη FSSAI και εν μέρει τον έδιναν τεχνητές αρωματικές ουσίες. Και βέβαια η γεύση που θα αλλάξει είναι η γεύση που αυτοί οι άνθρωποι έμαθαν να αγαπούν επί χρόνια, μαζί με αυτήν, ίσως αλλάξει και η ίδια η αντίληψή τους για το τι είναι ουίσκι, τι είναι ρούμι. Ίδωμεν.
