Κάθε χρόνο την 17η Μαρτίου, η ιρλανδική κουλτούρα και παράδοση γιορτάζεται σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη, με αφορμή έναν πολύ συγκεκριμένο λόγο. Φυσικά, αναφέρομαι στην Saint Patrick’s Day, κοινώς την μέρα που τιμάται ο προστάτης-άγιος της Ιρλανδίας. Οι ιρλανδικές pub ανοίγουν τις πόρτες τους, η μπίρα ρέει άφθονη, παραδοσιακές κέλτικες μουσικές ακούγονται στα ηχεία, ιδιαίτερες γαστρονομικές δημιουργίες προσφέρονται αποκλειστικά γι’ αυτή την μέρα και το μεγαλύτερο ποσοστό από τους παρευρισκόμενους, πολύ απλά, δεν γίνεται να μην διασκεδάσει. Η (κάπως στενάχωρη) αλήθεια πάντως είναι πως, ειδικά κατά τα τελευταία χρόνια, η Saint Patrick’s Day έχει αποκτήσει έναν πολύ πιο εμπορικό χαρακτήρα παρεκκλίνοντας από τα αρχικά ιδεώδη του , αλλά περισσότερα επί αυτού, στις παραγράφους που ακολουθούν.
Η σύνδεση μεταξύ της Saint Patrick’s Day και των ιρλανδικών pub, είναι ασύγκριτα πιο βαθιά από τις μπίρες που προσφέρονται με πράσινο χρώμα, τα ψηλά καπέλα με λογότυπα γνωστής μπίρας και τους στολισμούς με κάθε τι Ιρλανδικό. Αρχικά, ο Άγιος Πατρίκιος από τον 5ο αιώνα μετά Χριστού όπου έζησε με την ιδιότητα του ιεραπόστολου, βοήθησε στην εξάπλωση του Χριστιανισμού στην Ιρλανδία, χρησιμοποιώντας το τριφύλλι για να εξηγήσει την έννοια της Αγίας Τριάδας. Η μέρα εορτασμού του κατά τα πρώτα χρόνια, αποτελούσε μια τυπική θρησκευτική γιορτή, όπου ο κόσμος τον τιμούσε στην λειτουργία της εκκλησίας και μετέπειτα στο σπίτι τους, μέσω οικογενειακών τραπεζιών. Με την πάροδο των χρόνων όμως, η ιρλανδική διασπορά βοήθησε στην διάδοση της Saint Patrick’s Day και εκτός Ιρλανδίας, εξελίσσοντας τη γιορτή σε κάτι πολύ μεγαλύτερο, τιμώντας όμως στη βάση της την Ιρλανδική ταυτότητα, κουλτούρα και παράδοση.
Πλέον, γιορτάζεται σε όλες τις ηπείρους, από το Δουβλίνο και το Κόρκ, μέχρι τη Νέα Υόρκη, τη Βοστώνη, το Σικάγο, τις μεγάλες ασιατικές πόλεις, το Σίδνεϊ και πάει λέγοντας.
Ως είθισται, οι εορτασμοί της Saint Patrick’s Day έχουν καθιερωθεί να λαμβάνουν χώρα στις εκάστοτε Irish pubs. Η pub δεν είναι ένα ακόμα μπαρ με διαφορετικό ύφος. Η λέξη pub προέρχεται από το ‘’public house’’, αντανακλώντας τον ρόλο της ως ένας χώρος κοινωνικών συγκεντρώσεων που ο σκοπός τους δεν είναι να προσφέρουν ανεύθυνες ποσότητες αλκοολούχων ποτών στον κόσμο, αλλά να παρέχουν μια «εστία» για να αναπτυχθούν ειλικρινείς συζητήσεις μεταξύ γνωστών και αγνώστων, να ακουστεί παραδοσιακή ιρλανδική μουσική (συνήθως με ακουστικές κιθάρες, βιολιά και ακορντεόν) και εν γένει να εξαφανιστούν οι κοινωνικοί διαχωρισμοί. Τι πιο όμορφο άραγε από αυτό; Οι ξύλινες επιφάνειες στις ιρλανδικές pub, οι snug χώροι με τα τραπέζια των 4-6 ατόμων, οι μεγάλες μπάρες και φυσικά τα κάθε λογής αναμνηστικά που κοσμούν τους τοίχους, δημιουργούν ένα ζεστό κλίμα και με κάποιο μαγικό τρόπο (ή μήπως με θεϊκή παρέμβαση;) καταφέρνουν σχεδόν πάντα να φέρνουν τον κόσμο λίγο πιο κοντά…
Όπως είναι απόλυτα κατανοητό λοιπόν, οι ιρλανδικές pub αποτελούν τα κεντρικά σημεία των εορτασμών. Ο λόγος, όπως αναλύθηκε, είναι πολύ απλός μιας και αντιπροσωπεύουν επάξια την ιρλανδική φιλοξενία. Στην Saint Patrick’s Day ακούγονται folk/κέλτικες μουσικές συνήθως ζωντανά, με κομμάτια όπως τα Whiskey in the Jar, Molly Malone και Wild Rover να παίζουν παντού, εκλεκτά τοπικά εδέσματα, όπως Irish Stew και Shepherd’s Pie, τα οποία έχουν την τιμητική τους και last but not least, η ιρλανδική μπίρα, η οποία έρχεται στο προσκήνιο. Ειδικά κατά τις τελευταίες δεκαετίες, η Saint Patrick’s Day έχει συνδεθεί με (ολίγον τι αυξημένη) κατανάλωση της πάντα αγαπημένης μας Guinness, μιας και αποτελεί το μακράν πιο αναγνωρίσιμο εξαγώγιμο προϊόν της χώρας, καθιστώντας την επάξια ως μια από τις μέρες του χρόνου με υψηλότατη κατανάλωση παγκοσμίως.
Η Ιρλανδία, γνωστή και ως σμαραγδένιο νησί, προφανώς δεν θα μπορούσε να είχε συνδεθεί με άλλο χρώμα πέρα από το πράσινο. Έτσι λοιπόν, την 17η Μαρτίου, τριφύλλια, ιρλανδικές σημαίες, πράσινοι φωτισμοί και κέλτικα σύμβολα έχουν την τιμητική τους. Επίσης, ένα ακόμα παραδοσιακό έθιμο της Saint Patrick’s Day, είναι να τοποθετείται ένα τριφύλλι στην τελευταία μπίρα (ή ουίσκι) της βραδιάς και όταν ολοκληρωθεί η πόση της, να πετιέται το τριφύλλι πάνω από τον αριστερό ώμο του πότη, ως ένδειξη καλής τύχης.
Στη χώρα μας, μέχρι πριν κάποια χρόνια έστω, η Saint Patrick’s Day εορταζόταν σε συγκεκριμένες ιρλανδικές (ή εμπνευσμένες από τις ιρλανδικού τύπου) pub. Κάποιες από αυτές, στην Αθήνα που κατοικώ έστω, είναι η James Joyce, η The Local Pub και η Molly Mallone’s. Επιπρόσθετα, έχουν δημιουργηθεί συγκεκριμένες μπίρες προς τιμήν της γιορτής, όπως η Iernis της Ζυθοποιίας Αναστασίου. Η Iernis είναι μια αυθεντική Irish Red Ale που πήρε την έμπνευσή της από το όμορφο, Ιρλανδικό Kilkenny, όπου ευδοκιμούσε άφθονο σιτάρι και κριθάρι, ευνοώντας την παραγωγή μπίρας/ουίσκι. Βεβαίως, «Ιέρνη» ήταν και το αρχαιοελληνικό προσωνύμιο της Ιρλανδίας, η «Ιερά Νήσος», δηλαδή, δείγμα του πόσο ψηλά είχαν στην συνείδησή τους την Ιρλανδία οι Έλληνες, ειδικά από τα αρχαία χρόνια.
Φέτος, όπως έχει ανακοινωθεί ήδη στα κοινωνικά δίκτυα, ετοιμάζεται μια ολοκαίνουρια Irish Red Ale με ονομασία «Ερυθρά Χείρα». Η έμπνευσή της προέρχεται από το «Κόκκινο Χέρι» έχοντας τις ρίζες του στην γαελική κουλτούρα ως σύμβολο ενός μεγάλου πολεμιστή που έκοψε το χέρι του στην προσπάθειά του να διεκδικήσει (και εν τέλει κατακτήσει) την γη της επαρχίας Όλστερ. Η παρουσίασή της θα γίνει στην Local Pub την 17η Μαρτίου.
Οι προαναφερθείσες μπίρες, μπορούν να χαρακτηριστούν και ως δημιουργικές προσθήκες στην Saint Patrick’s Day. Δυστυχώς, δεν μπορώ να πω το ίδιο και για την μετεξέλιξη της εορτής με την πάροδο του χρόνου. Από μια γιορτή προς τιμήν της ιρλανδικής κουλτούρας, έχει μετατραπεί σε ένα πανηγύρι, χάνοντας τεράστιο μέρος της ουσίας της. Αρχικά, πλέον οι εορτασμοί γίνονται κυριολεκτικά… παντού, από μπαρ και καφετέριες, μέχρι μπιραρίες που δεν διαθέτουν καν ιρλανδική μπίρα στις βρύσες τους, μη διαθέτοντας την παραμικρή γνώση για την ουσία της Saint Patrick’s Day.
Ανεβαίνοντας λοιπόν στο hype train, έχουν έρθει και τα αρνητικά της γιορτής. Μερικά εξ αυτών, είναι η εξωφρενική και παντελώς ανεύθυνη κατανάλωση αλκοόλ με ότι αυτό συνεπάγεται, οι ρατσιστικές καρικατούρες με τύπους να ντύνονται ξωτικά με κόκκινα μούσια και φυσικά η ακραία εμπορευματοποίηση από τις εταιρείες. Εν ολίγοις, από μια γιορτή που δημιουργήθηκε για να φέρει τον κόσμο κοντά, έχει μετατραπεί σε κάτι απείρως πιο ανούσιο. Στα ταξίδια μου στην Ιρλανδία, διαπίστωσα πως το στερεότυπο του μεθυσμένου Ιρλανδού που δεν ξέρει να συμπεριφέρεται μετά από κατανάλωση δέκα μπιρών, απέχει παρασάγγας από την πραγματικότητα μιας και εκεί γνώρισα κάποιους από τους πιο ευγενικούς ανθρώπους που έχω συναναστραφεί, είτε μέσα είτε έξω από τις pub. Κακά παραδείγματα προφανώς υπάρχουν σε όλες τις χώρες, αλλά στην συγκεκριμένη περίπτωση μάλλον αποτελούν την εξαίρεση και όχι τον κανόνα.
Οι αυθεντικές ιρλανδικές pub αντιπροσωπεύουν την ψυχή της Ιρλανδίας και κατά την Saint Patrick’s Day, μετατρέπονται σε ζωηρά κέντρα εορτασμών. Στη βάση τους, είτε επισκεφθείτε κάποια στο Δουβλίνο, είτε στην Βοστώνη, είτε στην Αθήνα, προσφέρουν αυτό που ο Άγιος Πατρίκιος είχε στο μυαλό του όταν ένωνε όλη την Ιρλανδία υπό ένα κοινό πρίσμα: Οι ομοιότητες μας είναι πολύ πιο σημαντικές από τις διαφορές μας, η ευγένεια μας φέρνει λίγο πιο κοντά, το κοινωνικό μας status δεν έχει καμία σημασία όταν βρισκόμαστε κάτω από την ίδια στέγη. Την 17η Μαρτίου λοιπόν, μπορείτε να υψώσετε ένα ποτήρι μπίρας ή ουίσκι, όχι για να μεθύσετε στο τέλος της μέρας, αλλά για να γίνετε και εσείς μέρος μιας ζωντανής γιορτής που τιμά την πολιτισμική παράδοση, την φιλοξενία και την χαρά. Μακριά από κιτς, ακόμα πιο μακριά από ανούσιες εμπορικές εκδηλώσεις που εκμεταλλεύονται την γιορτή με μοναδικό σκοπό να προωθήσουν τα προϊόντα τους.
Όπως θα ακούγατε και σε κάποια pub σε ένα μικρό χωριό της Ιρλανδίας λοιπόν, Sláinte!
