Η ιστορία του κοκτέιλ έγινε κόμικ από τον David Wondrich

Ο σπουδαιότερος ίσως ερευνητής της ιστορίας των μπαρ και των κοκτέιλ, με εκατομμύρια λέξεις σε άρθρα στα πιο σημαντικά διεθνή δημοσιογραφικά μέσα, δύο θεμελιώδη γραπτά πονήματα που έδωσαν ιστορική υπόσταση στον χώρο των ποτών, αλλά και την πληρέστερη, ίσως, σχετική εγκυκλοπαίδεια στο πλαίσιο της σειράς Oxford Companions, κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες το τελευταίο του εκδοτικό εγχείρημα. Ο David Wondrich καταφέρνει αυτή τη φορά να ξεδιπλώσει πέντε αιώνες ιστορίας του κοκτέιλ και, με τη συνδρομή του κομίστα Dean Kotz, να τους αποδώσει σε ένα καλαίσθητο κόμικ, αποδεικνύοντας ότι η σοβαρή έρευνα δεν εξαρτάται από το μέσο, αλλά από τη μέθοδο και τη βαθιά γνώση του αντικειμένου.

Στον David Wondrich έχω αναφερθεί ουκ ολίγες φορές από το διαδικτυακό βήμα του Bitterbooze.com και όχι μόνο. Με αφετηρία όχι τα μπαρ, αλλά την ακαδημαϊκή έρευνα —με διδακτορικό στη συγκριτική λογοτεχνία, ξεκίνησε διδάσκοντας Σέξπιρ, για να συνεχίσει αρθρογραφόντας σε μέσα, στην αρχή ως μουσικοκριτικός της τζαζ— αποτελεί σήμερα έναν από τους σημαντικότερους μελετητές της απαρχής και της εξέλιξης της αναμειγνυολογίας και της κουλτούρας των μπαρ. Η γραφή του είναι αναγνωρίσιμη. Συνδυάζει ιστορική έρευνα, αφηγηματική οικονομία και δημοσιογραφική ακρίβεια, χωρίς λεκτικές ακροβασίες, αλλά με ένα υποδόριο χιούμορ που συχνά αγγίζει τα όρια της συγκρατημένης ειρωνείας. 

Η γραφή του Wondrich ξεχωρίζει, όμως, και για δύο ακόμη λόγους. Πρώτον, για τη διαυγή και επιτελεστική αφηγηματική του ιεράρχηση. Δεν παρασύρεται ούτε πέφτει στην παγίδα της άκριτης συσσώρευσης πληροφοριών. Δεν «ξεβράζει» δεδομένα στις σελίδες. Επιλέγει εκείνα τα στοιχεία που του επιτρέπουν να προσεγγίσει μια εποχή με συγκεκριμένο βλέμμα και σαφή στόχο.

Κάπως έτσι φτάνουμε στο δεύτερο και καθοριστικό στοιχείο της γραφής του. Ο David Wondrich αντιλαμβάνεται ότι το ποτό, διαχρονικά, αποτελεί πρωτίστως κοινωνική πράξη. Το χρησιμοποιεί ως μέσο, ως εργαλείο ανάγνωσης, ακόμη και ως ιστορικό τεκμήριο, για να φέρει τον αναγνώστη πιο κοντά στην εποχή που μελετά. Μέσα από αυτό γράφει για την αποικιοκρατία και το δουλεμπόριο, περιγράφει τη ζωή στα πλοία, τις συνήθειες του Αμερικανικού Νότου και της Βικτωριανής Αγγλίας. Δείχνει πώς ζούσαν οι άνθρωποι δύο αιώνες πριν, πώς εργάζονταν και πώς συγχρωτίζονταν.

Το νέο του εγχείρημα, αποτελεί ίσως το εκδοτικό γεγονός της χρονιάς, για τη βιομηχανία των ποτών. Το ”The Comic Book History of the Cocktail: Five Centuries of Mixing Drinks and Carrying On”, σε εικονογράφηση του καταξιωμένου κομίστα Dean Kotz, ξεκινά από τα πρώιμα mixed drink και τα μπολ με punch του 17ου αιώνα, συνεχίζει με τη γέννηση των αρχετυπικών αμερικανικών μπαρ και την Ποτοαπαγόρευση, για να φθάσει μέχρι τη σημερινή αναγέννηση του κοκτέιλ και την απολύτως παγκοσμιοποιημένη σκηνή του μπαρ. Γραμμική αφήγηση, απόλυτα ελέγξιμη πληροφορία, σε ένα βιβλίο που διαβάζεται τόσο ως handbook —στο τέλος κάθε κεφαλαίου, ο συγγραφέας εκθέτει οργανικά και από ένα κοκτέιλ— όσο και ως λογοτεχνικό αφήγημα.  

Το comic book του David Wondrich λαμβάνει εκ των πραγμάτων σημαντικές αποστάσεις από πολλούς συγγραφείς, τόσο αμιγώς ιστορικούς όσο και της βιομηχανίας, απεκδυόμενο της όποιας σοβαροφάνειας, διατηρώντας όμως την ακεραιότητα και τη συνοχή ενός βιβλίου που παρουσιάζει ιστορικά γεγονότα, πρωταγωνιστές και περιόδους ενός timeline πέντε ολόκληρων αιώνων. 

Ταυτόχρονα, στο ”The Comic Book History of the Cocktail: Five Centuries of Mixing Drinks and Carrying On”, εκτός από συνεχή αφηγηματική πρόζα, συναντά κανείς και μια ελεγχόμενη δραματουργική αναπαράσταση, κυρίως μέσα από σύντομους και σφιχτούς διαλόγους μεταξύ των πρωταγωνιστών. Οι διάλογοι αυτοί, που δεν ξεφεύγουν ποτέ σε έκταση, λειτουργούν συμπληρωματικά: «σπάνε» την πυκνή πρόζα, αποδίδουν το κοινωνικό και ιστορικό πλαίσιο της κάθε εποχής και ενισχύουν την αναπαράσταση των γεγονότων που ξεδιπλώνονται στο βιβλίο.

Από το βιβλίο παρελαύνουν σχεδόν όλοι οι σημαντικότεροι ευεργέτες και πρωταγωνιστές της ιστορίας του κοκτέλ και αυτό από μόνο του, γεμίζει τον αναγνώστη με δέος. Από τον Jerry Thomas, τον William Schmidt και τον Harry Johnson, μέχρι τον Sasha Petraske και την Audrey Saunders. 

Στις τελευταίες μάλιστα σελίδες της ιστορίας του βιβλίου, φθάνοντας στο 2015, ο David Wondrich γράφει για την αναγέννηση των κοκτέιλ: 

«Μέχρι ενός σημείου, αυτή η παλιά —και ταυτόχρονα καινούργια— κουλτούρα των κοκτέιλ κέρδισε έδαφος για έναν απλό λόγο: μόλις δοκίμαζες ένα κανονικό ποτό, δύσκολα επέστρεφες στα Jäger Bombs και στα Jack με κόλα.

Υπήρχε όμως και κάτι βαθύτερο. Σε περιόδους πίεσης οι άνθρωποι μαζεύονται, αναζητούν ο ένας τον άλλον και πίνουν μαζί. Οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 και όσα ακολούθησαν ήταν βαθιά αποσταθεροποιητικά, όπως αποσταθεροποιητική ήταν, με διαφορετικό τρόπο, και η σαρωτική επέλαση του διαδικτύου σε σχεδόν κάθε πτυχή της καθημερινής ζωής. 

Ένα καλό κοκτέιλ σε ένα πολιτισμένο μπαρ λειτουργούσε σαν ένα μικρό αντίδοτο. Δεν μπορούσες να το ”κατεβάσεις” ούτε να το παραγγείλεις από το Amazon. Κάποιος έπρεπε να το φτιάξει αποκλειστικά για σένα, μπροστά στα μάτια σου, και εσύ το έπινες ανάμεσα σε άλλους ανθρώπους, φτιαγμένους από σάρκα και οστά, οι περισσότεροι από τους οποίους είχαν αφήσει στην άκρη τα BlackBerry τους και μιλούσαν πραγματικά μεταξύ τους.»

Ο ίδιος ο συγγραφέας πάντως, παραδέχεται πως η δημιουργία ενός κόμικ για την ιστορία του κοκτέιλ δεν ήταν δική του ιδέα, αλλά του εκδότη του, ο οποίος ήθελε να την εντάξει στην αντίστοιχη σειρά με τις ιστορίες για διάφορες θεματικές (Professional Wrestling, Baseball, Beer, Video Games) σε κόμικ, όλα μέσα από την Penguin Random House, και πιο συγκεκριμένα, με το imprint της Ten Speed Graphic. 

Σε κάθε περίπτωση όμως, έχει γούστο αυτή η μετάβαση, ακριβώς μετά από ένα ενδελεχές, εγκυκλοπαιδικό πόνημα 900 σελίδων, όπως το Oxford Companion to Spirits, το οποίο κυκλοφόρησε πριν λίγα μόλις χρόνια, να προχωρά σε μια έγχρωμη και σούπερ κουλ κόμικ-έκδοση 176 σελίδων, δύο ομοίως αξιόλογα και must-have βιβλία, σε εντελώς διαφορετικό φορμάτ. 

Στην Ελλάδα δε θα το βρείτε, θα πρέπει να το παραγγείλετε από κάποιο ονλάιν κατάστημα του εξωτερικού, σε κάθε περίπτωσή όμως, αξίζει!

The Comic Book History of the Cocktail – Five Centuries of Mixing Drinks and Carrying On

Συγγραφέας: David Wondrich

Εικονογράφος: Dean Kotz

Σελίδες: 176

Ημερομηνία κυκλοφορίας: Σεπτέμβριος 2025

Σκληρόδετο