Πόση τεχνητή νοημοσύνη χωράει στα σύγχρονα μπαρ;

Ζούμε στην εποχή των ραγδαίων τεχνολογικών εξελίξεων. Καινοτομίες επί καινοτομιών, αλματώδεις πρόοδοι, νέα επαγγέλματα και άλλα, παρωχημένα που ξεχνιούνται, συνθέτουν το σκηνικό ενός κόσμου που αλλάζει, ίσως πιο γρήγορα, από ό,τι θα μπορούσαμε να μεταβολίσουμε. Τι γίνεται όμως με τον κλάδο της φιλοξενίας και της μαζικής εστίασης; Αλλάζει τόσο γρήγορα όσο άλλοι επαγγελματικοί κλάδοι; Αναδιαμορφώνεται όπως είχαμε φανταστεί ή/και προβλέψει; Και τι γίνεται με την τεχνητή νοημοσύνη; Αξιοποιείται σε βαθμό παρόμοιο με άλλες βιομηχανίες; Τελικά, υπάρχει ποτέ περίπτωση να φτιάχνουν τα ποτά μας ρομπότ;

Παραδοσιακά η βιομηχανία της φιλοξενίας υιοθετούσε τις νέες τεχνολογίες πιο διστακτικά από άλλους κλάδους. Βλέπετε, αποτελούσε έναν κλάδο με έντονη την ανθρώπινη επαφή, βασιζόταν σε αυτήν, αποτελούσε αναπόσπαστο κομμάτι της εύρυθμης λειτουργίας της. Ειδικά στα περασμένα χρόνια, θαμώνες επέλεγαν μπαρ και εστιατόρια σε πολλές περιπτώσεις βάσει του προσωπικού ή των ιδιοκτητών του, βάσει μπαρτέντερ, σερβιτόρων, μαγείρων, δισκοθετών, κοκ. Έχετε ακούσει ποτέ να γίνεται κάτι τέτοιο στις τράπεζες, στα πολυκαταστήματα λιανικής, στις αυτοκινητοβιομηχανίες ή στα τσιμέντα, στις τηλεπικοινωνίες ή στα φάρμακα; Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που οι προαναφερθείσες, αντίθετα, αξιοποιούν σήμερα σε μεγαλύτερο βαθμό τις νέες τεχνολογίες, μεταξύ αυτών και την τεχνητή νοημοσύνη.

Τα τελευταία χρόνια, παρ’όλα αυτά, εμφανίζονται ολοένα και περισσότερα εργαλεία που υπόσχονται να αυτοματοποιήσουν διαδικασίες, να αναλύσουν δεδομένα και να βοηθήσουν στη λήψη αποφάσεων. Εργαλεία που ακόμη, στην Ελλάδα τουλάχιστον, δεν χρησιμοποιούνται στον βαθμό που συμβαίνει στο εξωτερικό. Αναφέρομαι σε εργαλεία που αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη σε τομείς όπως η πρόβλεψη ζήτησης και η διαχείριση αποθεμάτων, μέχρι την κοστολόγηση και το marketing. Τομείς που βεβαίως, συγκριτικά με άλλες βιομηχανίες, είναι περιορισμένοι.

Στην Ελλάδα, άλλωστε, η διείσδυση της τεχνητής νοημοσύνης στην καθημερινότητά μας συχνά περιορίζεται μόνο στα γνωστά ψηφιακά μοντέλα-«βοηθούς», τύπου ChatGPT, Gemini, Grok, κοκ, τα οποία αξιοποιούνται από επαγγελματίες του χώρου σε διάφορες χρήσεις. Ο Δημήτρης Κιάκος (Λοκάλι) τα χρησιμοποιεί κυρίως σε επαγγελματικές του συνεργασίες, για οργάνωση των συνταγολογίων του, για ονοματοδοσίες ποτών, αλλά και για ιδέες για pairing με φαγητό. Στον Ανδρέα Δημητρόπουλο, μπαρτέντερ και brand ambassador, έχει κάνει τη ζωή πιο εύκολη όσον αφορά υπολογισμούς οργάνωσης ιβέντ, ταιριάσματα νέων συνταγών του με συγκεκριμένα θεματικά κόνσεπτ μπαρ, όπως βέβαια και για δημιουργία ή επεξεργασία περιεχομένου στα σόσιαλ μίντια.

Ο Τάκης Μαύρος, σομελιέ, μου εκμυστηρεύεται και κάτι ακόμη σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη. Μου διηγείται περιπτώσεις όπου στην πραγματικότητα η τεχνητή νοημοσύνη έχει αποξενώσει τον καλεσμένο από το προσωπικό. «Είναι πολύ συνηθισμένο φαινόμενο», μου εξηγεί, «καλεσμένοι να φωτογραφίζουν τον κατάλογο με το φαγητό ή το κρασί και να ζητούν προτάσεις από το ChatGPT! Κάτι που θα μπορούσαν να ζητήσουν από μένα».

Πάντως, όσο κι αν έχει αποξενωθεί ένας πελάτης, ένας καλεσμένος, τόσο από την ίδια του την παρέα, όσο και από το προσωπικό εστίασης, όχι από την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά πρώτα από όλα και πολλά χρόνια νωρίτερα, από τον προκάτοχό της, τα smartphone και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, είμαι σχεδόν βέβαιος πως τα μπαρ ως χώροι κοινωνικοποίησης, ως κοινωνικοί χώροι δεν κινδυνεύουν. Ούτε από τη μείωση της κατανάλωσης αλκοολούχων των τελευταίων χρόνων, ούτε βεβαίως από οποιοδήποτε μπάρμαν-ρομπότ.

Είμαι σχεδόν σίγουρος πως η τεχνητή νοημοσύνη, το ΑΙ και οποιεσδήποτε νέες τεχνολογίες μπορούν τελικά να λειτουργήσουν ως υπενθύμιση για το τι κάνει πραγματικά ένα μπαρ ξεχωριστό. Ενώ, σαφέστατα, όσο περισσότερες διαδικασίες αυτοματοποιούνται στο παρασκήνιο, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτά η ανθρώπινη παρουσία στο προσκήνιο και τόσος περισσότερος είναι ο διαθέσιμος χρόνος για τον μπάρμαν, τον σερβιτόρο, τον οικοδεσπότη να ασχοληθεί με τον καλεσμένο του. Αρκεί βέβαια να βρίσκεται μέσα στο μπαρ και όχι στο πεζοδρόμιο ή στην πλατεία.

Πάντως το μεγάλο στοίχημα των επόμενων χρόνων για τα μπαρ και τις νέες τεχνολογίες, με κυριότερη την τεχνητή νοημοσύνη, είναι η διασύνδεση. Αν υπάρχει ένα πεδίο όπου η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε πραγματικά να αλλάξει το παιχνίδι για τα μπαρ, αυτό είναι η ενοποίηση των συστημάτων. Σήμερα τα περισσότερα καταστήματα λειτουργούν με ένα μωσαϊκό ψηφιακών εργαλείων που σπάνια επικοινωνούν μεταξύ τους. Το POS γνωρίζει τις πωλήσεις, το σύστημα κρατήσεων γνωρίζει τις αφίξεις, το λογιστήριο τα έξοδα, τυχόν συστήματα αποθήκης κρατούν ενήμερα τα αποθέματα, το εβδομαδιαίο εξελάκι της κουζίνας έχει τις παραγγελίες σε προμήθειες. Κάθε εφαρμογή διαθέτει τη δική της εικόνα της πραγματικότητας.

Η ιδέα ενός πραγματικά ενοποιημένου συστήματος είναι απλή στη θεωρία και δύσκολη στην πράξη. Ένα περιβάλλον στο οποίο οι κρατήσεις, οι παραγγελίες, το stock, οι προμήθειες, οι μερίδες, τα έσοδα και τα έξοδα επικοινωνούν μεταξύ τους σε πραγματικό χρόνο. Ένα μπαρ ή ένα εστιατόριο όπου η πληροφορία κυκλοφορεί χωρίς εμπόδια και η οικονομική εικόνα μιας βραδιάς αποτυπώνεται άμεσα. Ένα σύστημα που γνωρίζει πόσο πουλήθηκε ένα κοκτέιλ, πόσο κόστισε πραγματικά και πόση πρώτη ύλη χρειάστηκε για να παραχθεί.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει ως ο συνδετικός ιστός αυτής της υποδομής. Να μετατρέψει διάσπαρτα δεδομένα σε χρήσιμη γνώση. Να εντοπίσει μοτίβα, να προβλέψει ζήτηση, να μειώσει σπατάλες. Αν κάποιος καταφέρει να στήσει σωστά αυτή τη διασύνδεση, θα έχει στα χέρια του ένα εργαλείο που μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο λειτουργίας ενός μπαρ.

Και αυτή η πρόκληση έχει ίσως και το μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Να εμφανιστεί η τεχνητή νοημοσύνη ως ένα μέσο που θα απελευθερώσει τον επαγγελματία από καθημερινές υποχρεώσεις και αγγαρείες, από δεσμευτικές εργασίες που δεν σχετίζονται με την ανθρώπινη επαφή με τον πελάτη του, να του αφήσει περισσότερο χρόνο για το μοναδικό ίσως πράγμα που καμία μηχανή δεν έμαθε να κάνει πραγματικά καλά: να κοιτά τον θαμώνα του στα μάτια και να του φτιάχνει το πιο νόστιμο του κόσμου ποτό.