Δοκιμάζοντας το ρούμι Foursquare Shibboleth

Read this post in English

Σημαντικό και άκρως επιδραστικό για την παγκόσμια κοινότητα των ρουμόφιλων και για τον επαγγελματικό κόσμο των παραγωγών. Το αποστακτήριο Foursquare, πνευματικό τέκνο του Richard Seale, προσφέρει κάθε τόσο κι από μια έκπληξη στην αγορά, πάντα σε περιορισμένες ποσότητες και πάντα «όταν έχει κάτι να πει». Μια τέτοια είναι και το ρούμι Foursquare Shibboleth, το οποίο όταν εμφιαλώθηκε δεν είχε απλώς κάτι να πει, αλλά σύμφωνα με τον ιδιοκτήτη έπαιζε ρόλο και το πως ακριβώς το λέει, μια αυταπόδεικτη δήλωση και για την ίδια του την ταυτότητα. Αν μπερδευτήκατε, συνεχίστε την ανάγνωση, θα τα εξηγήσω όλα, ένα-ένα. Για την ιστορία, δοκίμασα το εν λόγω ρούμι ένα απόγευμα στο πολύ αγαπημένο μου μπαρ Finos Audiophile, παρέα με τον καλό φίλο και barkeeper του, Βασίλη Τσομπανίδη, του οποίου τα κείμενα είμαι πολύ τυχερός που έχω κατά καιρούς στο Bitterbooze.

Το αποστακτήριο του Foursquare ξυπνήσαμε μια μέρα και είχε χωθεί βαθιά μες στην καρδιά πολλών εξ ημών, έτσι ξαφνικά, μάλλον όσο ξαφνικά αποτάξαμε και τα πολύ εμπορικά, χωρίς ταυτότητα ρούμια. Αργότερα και καθώς τα χρόνια περνούσαν, μυηθήκαμε σε μια σειρά από ρούμια, όλα κάτω από την ομπρέλα της Exceptional Cask Selection του αποστακτηρίου, ρούμια που μας εισήγαν σε έννοιες ξένες για τον χώρο του εν λόγω αποστάγματος, με vintage εμφιαλώσεις και πρωτότυπες παλαιώσεις. Ακόμη θυμάμαι το Zinfandel, φερ’ ειπείν, που κυκλοφόρησε πριν καμιά δεκαριά χρόνια ή το Criterion, και τα δύο ετικέτες οι οποίες, όπως συνηθίζεται να λέγεται, απευθύνονταν σε ουισκόφιλους περισσότερο από ό,τι σε έναν μέσο ρουμόφιλο. Ετικέτες οι οποίες, παρόλο που κυκλοφόρησαν σε όχι και τόσο περιορισμένο «τιράζ», ανέβασαν γρήγορα την αξία τους και καθόλου άδικα. Ας πάμε όμως λίγο πιο πίσω, ανατρέχοντας στα της γέννησης του αποστακτηρίου.

Η οικογένεια Seale

Το μήλο θα πέσει κάτω από τη μηλιά, λένε, κάτι που συμβαίνει όντως αρκετά συχνά, αργά ή γρήγορα. Το εν λόγω γνωμικό αποδεικνύεται και στην περίπτωση του Foursquare, αφού ο δημιουργός του, όχι μόνο ακολουθεί το πεπρωμένο της οικογένειας, με ενεργή ενασχόληση στη βιομηχανία ρουμιού, αλλά το πάει κι ένα βήμα παρακάτω. Βλέπετε, πέντε γενιές πίσω, τη δεκαετία του ‘20, η οικογένεια του Richard Seale, υπό τον Reginald Leon Seale, ξεκίνησε να ασχολείται ενεργά με την αγορά αποσταγμάτων από τα Μπαρμπέιντος, την ανάμειξη και την εμφιάλωσή τους, όλα αυτά κάτω από την εταιρεία που ίδρυσε R. L. Seale & Co. Ltd.

Έκτοτε, η εταιρεία κατάφερε σιγά-σιγά να γίνεται γνωστή ολοένα και περισσότερο, πρωτίστως αποκτώντας εμπορικά σήματα και τα προϊόντα τους, με πιο γνωστά εξ αυτών το John D. Taylor’s Velvet Falernum και το ρούμι Doorly’s. Εν έτει 1995, ο sir David Seale —χρίστηκε ιππότης για την προσφορά του στην ιππασία (!)— μαζί με τον γιο του, Richard Seale, δημιούργησαν το αποστακτήριο του Foursquare, χρησιμοποιώντας έναν συνδυασμό απόσταξης με χάλκινους άμβυκες και συνεχείς αποστακτήρες και προσπαθώντας να εκφράσει όσο γίνεται πιο γλαφυρά και αδιαφανώς, το «αυθεντικό στιλ ρουμιών των Μπαρμπέιντος». Εκεί μετέφερε την παραγωγή του Doorly’s, ενώ ξεκίνησε να εμφιαλώνει και μερικά από τα πλέον εξαιρετικά ρούμια που έχουμε δοκιμάσει όλα αυτά τα χρόνια, πρωτίστως κάτω από την ομώνυμη ετικέτα του Foursquare.

Το Foursquare και η σειρά Exceptional Cask Selection

Το αποστακτήριο ανεγέρθη στην ιστορική φυτεία ζάχαρης Foursquare στο Saint Philip των Μπαρμπέιντος, σε ένα σημείο η χρήση γης του οποίου χρονολογείται περίπου από το 1640 και η οποία περιελάμβανε εργοστάσιο ζάχαρης και αποστακτήριο από τον 18ο αιώνα. Στα 80’s το εργοστάσιο ζάχαρης εγκαταλείφθηκε για να αγοράσει τη γη η οικογένεια Seale και να μετατρέψει τη χρήση γης της σε μια σύγχρονη αποστακτική μονάδα, μία από τις τέσσερις λειτουργικές σήμερα των Μπαρμπέιντος. Αξίζει να σημειωθεί πως ο Richard Seale είναι ο πρώτος από την οικογένεια που ξεκίνησε να αποστάζει αποστάγματα και να δημιουργεί ρούμια εκ του μηδενός.

Ας αφήσω όμως τώρα την ιστορία του Foursquare και των ρουμιών από τα Μπαρμπέιντος για κάποιο άλλο, μελλοντικό και πιο αναλυτικό κείμενο, μαζί και την αρκετά ενδιαφέρουσα —και ελαφρώς αμφιλεγόμενη— περίπτωση του ιδιοκτήτη του, Richard Seale, για να συνεχίσω με το ρούμι της παρούσας δοκιμής.

Η σειρά με τα Exceptional Cask Selection ξεκίνησε το 2008 με την εμφιάλωση του 1998 Vintage, ενός 10χρονου ρουμιού παλαιωμένου σε πρώην βαρέλια μπέρμπον. Έκτοτε, κάθε εμφιάλωση «μαρκάρεται» είτε με τη χρονιά του vintage, είτε με μοναδικά ονόματα, ενώ κάθε ένα λαμβάνει και ένα νούμερο δίπλα από τη λέξη Mark. Έτσι, για παράδειγμα το 1998 Vintage αποτέλεσε το Mark I της σειράς, ενώ το ρούμι της παρούσας δοκιμής, Foursquare Shibboleth, καθώς ήταν το 16ο στη σειρά, έλαβε και το Mark XVI.

Κάπου εδώ όμως θα μου επιτρέψετε, για μια ακόμη φορά, να ανοίξω μια μεγάλη παρένθεση, προσπαθώντας να αποσυμβολίσω το όνομά του.

Γιατί Foursquare Shibboleth;

Η λέξη έχει βιβλικές αναφορές και πιο συγκεκριμένα, ο όρος προέρχεται από την Παλαιά Διαθήκη, από το βιβλίο των Κριτών (12:5–6). Περιγράφει μια λέξη-δοκιμασία, ένα γλωσσικό φίλτρο ταυτότητας. Μετά από μια εμφύλια σύγκρουση ανάμεσα στους Γαλααδίτες και τους Εφραιμίτες, και οι δύο ως αρχαίες φυλές των αρχαίων Ισραηλιτών, οι πρώτοι κατέλαβαν τον έλεγχο των περασμάτων του Ιορδάνη, ζητώντας από όσους επιχειρούσαν να τον περάσουν, να προφέρουν πρώτα τη λέξη “shibboleth” —στα εβραϊκά το «στάχυ του σιτηρού», αλλά και η «ροή του νερού». Οι Εφραιμίτες, λόγω διαλέκτου, δεν μπορούσαν να αποδώσουν τον φθόγγο sh, τουλάχιστον όχι τόσο παχιά όσο οι Γαλααδίτες και πρόφεραν “sibboleth”, αποκαλύπτοντας έτσι την καταγωγή τους. Η προφορά λειτουργούσε ως κριτήριο ένταξης ή αποκλεισμού. Η λέξη έγινε σύμβολο του τρόπου με τον οποίο μια λεπτή γλωσσική διαφορά μπορεί να καθορίσει ταυτότητα, αποδοχή ή απόρριψη.

Στη σύγχρονη χρήση, ”shibboleth” σημαίνει ακριβώς αυτό. Ένα σημάδι αναγνώρισης για όσους «μιλούν την ίδια γλώσσα», κυριολεκτικά ή μεταφορικά. Μπορεί να είναι λέξη, πρακτική, αρχή ή στάση που ξεχωρίζει τους μυημένους από τους υπόλοιπους. Συχνά χρησιμοποιείται και με κριτική χροιά, για ιδέες που επαναλαμβάνονται ως δείκτες ορθοδοξίας χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο. Όμως στον πυρήνα της έννοιας παραμένει η ίδια ιδέα. Η ταυτότητα δεν δηλώνεται. Αποκαλύπτεται στον τρόπο που «μιλάς». Και μια κάποια τέτοια έννοια ίσως ήθελε και ο Richard Seale να προσδώσει στην ετικέτα που εμφιάλωσε.

Το ρούμι Foursquare Shibboleth κλασικά αποτελεί μείγμα αποσταγμάτων μελάσσας τόσο από χάλκινους άμβυκες, όσο και από μεγάλες αποστακτικές στήλες, συνεχούς απόσταξης. Έχει ωριμάσει σε πρώην βαρέλια μπέρμπον για 16 ολόκληρα χρόνια, όλα στα Μπαρμπέιντος, κάτι που συναντάς πλέον ολοένα και πιο σπάνια, τόσο μεγάλη ηλικία ωρίμασης αποκλειστικά στους τροπικούς.

Το ρούμι Foursquare Shibboleth στο ποτήρι μας

Ανοίξαμε τη φιάλη του ρουμιού Foursquare Shibboleth, με τη χαρακτηριστική σφραγίδα από το αποστακτήριο που κατέχουν όλα τα ρούμια της σειράς, κάτω από το ημίφως του μπαρ Finos στην Αγία Παρασκευή και παρέα με τον Βασίλη. Είχε προλάβει να βάλει το Amazing Grace της Aretha Franklin να γυρίζει στο πικάπ.

Στη μύτη ήταν άκρως εκφραστικό και δελεαστικό. Αντιληφθήκαμε ένα μεγάλο εύρος από πολλές και διαφορετικές κατηγορίες αρωμάτων, ίσως πιο έντονα από εκείνη των αποξηραμένων φρούτων. Η συνέχεια είχε γλυκά μπαχαρικά, καπνό και καμμένο ξύλο, ακόμη και κάποια πολύ όμορφα βοτανικά αρώματα που δημιούργησαν ένα πολυσύνθετο προφίλ.

Μαγειρεμένο μήλο, ψημένη καρύδα και σταφίδα, φυσικά βερνίκι και γράσο, όμορφα ενσωματωμένα αρωματα σοκολάτας, γλυκόριζας, κηρύθρας, δάφνης (!), κάποιες ανεπαίσθητες νότες από μοσχοκάρυδο, κανέλα —από εκείνες τις πιο εκφραστικές, συνήθως Ινδονησίας ή Κεϋλάνης—, αλλά και αληθινά αρώματα βανίλιας.

Στο στόμα, εν τη απουσία οποιουδήποτε πρόσθετου, ήταν εντυπωσιακά ξηρό, με μέτριο σώμα, αλλά εντυπωσιακή επίγευση και την τανικότητα μιας μπίτερ σοκολάτας. Αδιαμφισβήτητα, ένα ρούμι για σεμινάριο εκφραστικότητας και πολυπλοκότητας, όπως και για τη δυναμική των αποσταγμάτων από τα Μπαρμπέιντος. Θεωρούνται άλλωστε οι Πατέρες της παραγωγής ρουμιού από την Καραϊβική. Και καθόλου άδικα!

Το Foursquare Shibboleth εμφιαλώνεται στους 56% αλκοολικούς βαθμούς —χωρίς ψυχρό φιλτράρισμα—, διανέμεται στην Ελλάδα από την εταιρεία Αφοί Τσακνάκης, η οποία μας έχει κακομάθει με τις ποιοτικότατες ετικέτες ρουμιών, όμως μιας και πρωτοκυκυκλοφόρησε το 2021 και νομίζω ήρθε στη χώρα μας έναν χρόνο μετά, ίσως δυσκολευτείτε να βρείτε ακόμη κάποια διαθέσιμη. Άλλωστε, είχε εμφιαλωθεί σε μόλις 9,600 φιάλες. Αν το βρείτε πάντως, μην το σκεφτείτε δεύτερη φορά.

All photos by Thenia Petsava, exclusively for Bitterbooze.com